Brexit, Trump

De 'opstand der horden' gaat verder. Na de Brexit, Trump

tomtom
Posted on 3


Met de overwinning van Donald Trump in de Amerikaanse presidentsverkiezingen is een nieuwe fase ingegaan van de ‘opstand der horden’ (term van de Spaanse conservatief Ortega y Gasset uit 1930). Het is een opstand tegen de mondialisering van de economie waarmee het kapitaal een eind heeft gemaakt aan de sociale bescherming door de staat, en een open wereldmarkt heeft willen creëren. 
Daarin stroomt het geld naar waar het ’t meest opbrengt, en stromen de mensen naar plekken waar hun arbeidskracht concurrerend is. Dat laatste ervaren degenen die nog denken of hopen dat ze beschermd zullen worden (tegen ontslag, bij ziekte of ouderdom) als een bedreiging.
In de VS was de Democratische partij lang (d.w.z. vanaf de jaren dertig) de partij die samen met de vakbonden deze bescherming leverde, zij het altijd in combinatie met een imperialistische politiek. Onder Bill Clinton liet de partij het eerste, de sociale bescherming, los en sindsdien is het bergafwaarts gegaan voor de Democraten.


(tabel van Jonathan Webber)


Clinton breidde de NAVO tegen alle afspraken in uit naar het voormalig Warschaupakt, Bush begon de ‘War on Terror’ en trok de VS terug uit ontwapeningsaccoorden met de USSR resp. Rusland. Obama, ‘Yes We Can’ (do what?) zette de War on Terror voort als een drone-oorlog; zijn minister van buitenlandse zaken Hillary Clinton reisde tijdens de NAVO-interventie in 2011 persoonlijk naar Libië om aan te dringen op een snel uitschakelen van Gadaffi, die vervolgens op aanwijzing van de NAVO gegrepen werd door jihadisten die hem als een hond afmaakten. Terug in Washington is Hillary te zien op een video waarin ze een hele kamer aan het lachen brengt met de opmerking (een parafrase op Julius Caesar), ‘We came, we saw, he died’. In 2014 regisseerden de Amerikanen in Kiev een staatsgreep waarmee de nieuwe Koude Oorlog met Moskou, al eerder ingezet over belangrijke kwesties als Pussy Riot, op een rechtstreekse confrontatie uitdraaide.

Dit is nooit alleen maar een Amerikaanse zaak geweest. Heel langzaam heeft de werkende bevolking in het Westen zich afgekeerd van de partijen die traditioneel de sociale bescherming hebben gewaarborgd, zij het altijd in samenhang met imperialistische politiek. In Nederland was de PvdA, de partij van de AOW, actief betrokken bij de Politionele Acties in Indonesië, ze steunde de oorlog in Vietnam, en is sindsdien een trouwe bondgenoot in alle bovengenoemde Amerikaanse en NAVO-avonturen geweest.

Alle signalen die de bevolking heeft afgegeven dat het de neoliberale afbraak en de mondialisering van de economie die er de drijvende kracht van is, beu is, zijn minzaam terzijde geschoven. Toen in 2005 in Frankrijk en Nederland de ‘Europese grondwet’, die het neoliberalisme en de NAVO moest verankeren, bij referendum werd afgewezen, werd daar gewoon het ‘Verdrag van Lissabon’ van gemaakt dat keurig door alle parlementen werd geraticifeerd en vervolgens ingevoerd.

Na de crisis van 2008, waarvoor de rekening bij de bevolking is gedeponeerd in de vorm van verdere afbraak (de ‘hervormingen’), is de opstand aan beide zijden van de Atlantische Oceaan in een hogere versnelling gekomen. In Nederland het Oekraïne-referendum (weggehoond door de media, beleefd terzijde gelegd door de regering), de Brexit in Engeland. En nu dan Trump. En wie zal er nog opkijken als Marine Le Pen volgend jaar de Franse presidentsverkiezingen wint? Of Wilders de verkiezingen hier?

Wat dat alles betekent mag niet worden onderschat. Er is een werkelijke opstand tegen het wereldkapitaal gaande, maar dan een die wordt geleid door populistisch rechts. Een stroming die de mensen niets, maar dan ook werkelijk niets te bieden heeft.

Goed, Trump wil geen oorlogen meer beginnen, en het verval in Amerika zelf omkeren. Maar met belastingverlaging?

De nieuwe man zal spoedig ingepakt worden, het is de heersende klasse die per definitie heerst en die ‘de juiste mensen’ om hem heen zal plaatsen, net als dat met Reagan gebeurde. En net zoals de Brexit in Engeland teruggefloten is door rechters die het parlement, in ruime meerderheid pro-EU, weer een grotere rol willen geven zodat het economische programma waar de mensen nu juist tegen gestemd hadden, overeind blijft en alleen het nationalistische element overblijft.

Doordat ieder constructief perspectief ontbreekt is het verzet van de bevolking tegen het neoliberale kapitalisme een opstand der horden waarin de mensen zich van hun slechtste kant laten zien, geleid door haat en frustratie.

Niemand heeft kennelijk de temperatuur genomen van de massa’s die zich miskend en bedreigd voelen, of de vraag beantwoord waarom men ‘rechts’ naar oplossingen zoekt. Niemand die begrijpt dat de grote politieke partijen en de media bij de grote massa in beeld komen als ‘links’, omdat ze het alsmaar hebben over solidariteit en mensenrechten (voor migranten, voor seksuele minderheden, allemaal mensen die het ook verdienen, laat daarover geen misverstand bestaan), maar die solidariteit en rechten kennelijk niet willen laten gelden voor de mensen die hier naar een woning zoeken, die hier hun baan verliezen door sluiting van bedrijven die naar goedkope lonenlanden verhuizen, hier naar school moeten, ziek en oud worden.

Zolang er geen krachten opstaan die een werkelijke omwenteling van het bestaan beloven, gericht op vrede, duurzaamheid en rechtvaardigheid, zal de massa van de bevolking een ontketende horde blijven en van kwaad tot erger gaan.

Kees van der Pijl

Comments 3


Karel van Broekhoven
11 november 2016Beantwoorden

Wat niet duidelijk is uit het betoog van Kees van der Pijl: waarom de massa's zich tot populistisch rechts wenden en niet tot populistische links, de SP.

Het feit dat mensen de partijen niet meer vertrouwen is begrijpelijk, gezien wat de politiek hen de laatste 20 jaar heeft aangedaan. O#O kan het ook gebruiken in de argumenten om het Oekraine-verdrag echt af te serveren inplaats van Rutte's gedraai. Vooral naar d66 moet het een overtuigend argument zijn dat hun gedraai op dit dossier nog meer mensen naar de debielen-partijen stuurt, met de schrik over Trump in de benen.

Vd Pijl schrijft dat de mensen genoeg hebben van het neo-liberale programma. Dat geloof ik eigenlijk niet. De massa gelooft naar mijn waarneming in dat programma. Als Trump zegt dat hij met belastingverlaging 30 miljoen banen gaat creeren dan is dat 100% neoliberaal gedacht: geef de bedrijven de ruimte en alles komt goed. En men gelooft het.

Het moet een oppervlakkiger onbehagen zijn, dat de mensen naar popu-rechts drijft. Als het verband met de economische trend werd gezien zou men anders gaan stemmen.
Het heeft ongetwijfeld met de buitenlanders te maken. maar dat geeft ook aan dat men het verband met rechtse gedachtengoed niet ziet. Immers zowel het vluchtelingenprobleem als de nakomelingen van de gastarbeiders zijn helemaal te herleiden tot dat gedachtengoed.

12 november 2016Beantwoorden

Karel, dat heeft mogelijk te maken met de politieke cultuur en geschiedenis van het land of regio van landen.

Je ziet een duidelijk verschil tussen de neoliberale back-lash in landen van wat Van der Pijl het Lockeaanse kerngebied noemt – Zeg de WASP naties en hun naaste helpers – en in landen die in een andere rol geschikt zijn in de wereldeconomie. Zij hebben recent een andere politiek-economische geschiedenis beleefd. Zoals Zuid-Amerika, waar "Pinochet-liberalisme" van bovenaf is opgelegd.

In VS, Australie en W-europa heeft het verzet bij uitstek een fascistoide signatuur, in andere landen meer een links-populistische. In Spanje komen bv. ook veel immigranten binnen. Toch heeft het belangrijkste oppositie geluid een linkse kleur. Griekenland idem dito. Latijns-Amerika ook.

Landen met een historie van opgelegd fascisme kiezen kennelijk grofweg in mindere mate voor rechts-populistisch verzet tegen een nationale neoliberale elite. Conclusie is ook: in Nederland, dat een “first tyre” anglophone positie heeft binnen de wereldorde zal het dus uiteindelijk dus rechts-populistische zijn.

Kees van der Pijl
14 november 2016Beantwoorden

Wat het neoliberale programma betreft, dat bestaat uit privatiseren/speculeren/flexibiliseren van de arbeid, daarover is onbehagen, maar zonder dat mensen de verbanden kunnen leggen, zeker niet met belastingpolitiek en de gevolgen voor werk enz. Wat ze wel ervaren zijn de oorlogen en heel direct, de komst van slachtoffers en migranten. Ook onderdeel van neoliberaal programma. De reactie van Reban is al het begin van een antwoord. Kenmerk van fascisme is dat men terug wil naar een denkbeeldige 'gouden eeuw' en als het liberalisme je erfgoed is, kan de illusie ontstaan dat dat met geweld weer teruggehaald kan worden. Als je een maatschappij hebt die nog sterker de herinnering aan sociale bescherming bewaart (door familie, door de staat), werkt dat kennelijk anders. De moeite waard om verder uit te werken, ook qua verschil tussen Noord- en Zuid-Europa binnen de EU.

Add CommentYour email address will not be published