lezingen/bijeenkomsten

Category
lezingen/bijeenkomsten, nieuws, WIV-referendum

LAAT JE NIET MEESLEPEN!

Ook op zaterdag 10 maart niet want dan organiseert Stichting Centrum voor Geopolitiek een lezing- en debatmiddag in het kader van de NEE campagne voor het SLEEPNETREFERENDUM en wel op de

“De Wittenstraat 25 in Amsterdam
van 12:00 tot 14:30 u.”

Hans de Zwart van Bits of Freedom zal een korte inleiding geven.
Matthijs Pontier van de PiratenPartij zal evenzo spreken over het technische aspect.
Kees van der Pijl van Stichting Centrum voor Geopolitiek zal ingaan op de Internationale dimensie.

DAAR zijn dus op 10 maart!

lezingen/bijeenkomsten, WIV-referendum

Kees van der Pijl spreekt in Enschede over De Nieuwe Atlantische Politiestaat

A.s. donderdag 11 januari begint Enschede voor Vrede haar Referendum­campagne tegen de nieuwe wet op de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten met een eerste van drie informatie- en discussieavonden die ze de komende maanden in het Auditorium van Concordia aan de Langestraat 56 zal organiseren. A.s. donderdag bijt prof.dr. Kees van der Pijl, emeritus hoogleraar politieke economie aan de School of Global Studies van de University of Sussex in Engeland, de spits af met het thema “De Noord-Atlantische politiestaat”: waarom worden wij in Europa door Amerikaanse veiligheidsdiensten als de NSA en met medewerking van onze eigen AIVD bespioneerd? De bijeenkomst begint om 19.30 uur en is vrij toegankelijk.

De drie informatie- en discussieavonden in Concordia maken deel uit van een campagne van Enschede voor Vrede waar de landelijke Referendumcommissie subsidie aan heeft toegekend. Daarmee hoort Enschede voor Vrede tot één van de eerste organisaties die van de Referendumcommissie een positieve beschikking heeft ontvangen. De twee andere bijeenkomsten vinden plaats op de donderdagavonden 8 februari en 8 maart. De eerste van deze twee over de afluisterposten in Nederland (de satellietschotels bij het Friese Burum en het antennepark bij Eibergen) waar informatie wordt verzameld dat aan andere landen wordt doorgeleverd die het veelal gebruiken voor hun oorlogvoering. Op de bijeenkomst van 8 maart staat de vraag centraal naar de zeggenschap over de doorgifte van alle gegevens die over ons worden verzameld in het kader van de Smart City die ook de gemeente Enschede wil zijn. Met deze vraag probeert Enschede voor Vrede een brug te slaan tussen het Referendum en de gemeenteraads­verkiezingen die beide op woensdag 21 maart a.s. zullen plaatsvinden. De sprekers voor deze twee bijeenkomsten zullen nog bekend worden gemaakt.

Daarnaast zullen in het kader van deze campagne nog een aantal andere activiteiten worden uitgevoerd, zoals de organisatie van nog een extra bijeenkomst en de verspreiding van informatiemateriaal, die echter voor het grootste deel eind februari en begin maart zullen plaatsvinden. Het Referendum over de nieuwe Wet op de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten is tot stand gekomen dankzij een initiatief van een aantal Amsterdamse studenten die zich terecht zorgen maken over een zogenaamde ‘sleepnet’-methode die de wet de Nederlandse inlichtingen- en veiligheidsdiensten toestaat. Enschede voor Vrede deelt die zorg, maar focust in haar eigen campagne vooral op de doorgifte van de door de Nederlandse inlichtingendiensten verzamelde gegevens aan buitenlandse veiligheids­diensten die vaak een heel andere idee van wat voor hun veiligheid zou mogen wijken hebben dan wijzelf. Ook deze doorgifte naar buitenlandse diensten wordt in de onderhavige wet geregeld en vormt volgens Enschede voor Vrede voldoende reden tot zorg om bij het referendum tegen de wet te stemmen.

lezingen/bijeenkomsten, MH17

Debatcafé MH17-onderzoek

In de eerste aflevering van het Haarlemse Debatcafé van dit seizoen vertelt Kees van der Pijl over zijn zienswijze op het onderzoek naar de ramp met de MH17. De avond begint op dinsdag 19 september om 20.00 uur en vindt plaats in De Pletterij, Lange Herenvest 122, 2011 BX Haarlem (15 minuten lopen vanaf het station.
foto van eerdere bijeenkomst met Kees van der Pijl in de Pletterij
Wat was de invloed van de geopolitiek op de wijze waarop met het onderzoek naar de MH-17 ramp is omgegaan?

Kees van der Pijl, politiek wetenschapper, werkzaam geweest aan de Universiteit van Sussex geeft daarover een inkijk in zijn boek, dat binnenkort verschijnt.. Hij neemt geen stelling hoe en door wie het vliegtuig is neergehaald. Het boek begint aan de andere kant, met het oprukken van NAVO en EU naar het oosten na de instorting van het Sovjetblok.

Een kleine toelichting: Ten tijde van de ramp was een bijzonder spannende geopolitieke situatie ontstaan. Oekraïne was het volgende land om in de westerse invloedssfeer te worden gebracht maar voor de Russen was de maat vol. De huidige oorlogssituatie daar is eigenlijk een proxy oorlog tussen Amerikaanse en Russische belangen om invloed.

Tegelijkertijd groeide de Russische invloed juist door samenwerking in BRICS (Brazilië, Rusland, India, China en Zuid-Afrika) verband met onder meer China. Op de dag voor de crash tekenden de BRICS leiders in Brazilië het handvest van een alternatief voor IMF en Wereldbank, en sprak Poetin met Merkel af om een integrale regeling voor Oekraïne uit te werken. De USA eiste sancties tegen Rusland, maar de EU deed niet mee.

Een dag later werd MH17 neergehaald en Poetin kreeg direct de schuld. Brussel ging om. Een nieuwe koude oorlog was een feit.Bij het zoeken naar de schuldigen mocht Oekraïne, zelf verdachte, aan het onderzoek meedoen, zelf alle gegevens leveren en kreeg ook nog vetorecht inzake de uitkomsten van het onderzoek. Russische radarbeelden werden niet gebruikt en de Amerikanen hielden ze geheim. De uitkomst was volgens Van der Pijl dan ook voorspelbaar: het is de schuld van Rusland.

De ramp met vlucht MH17 in Oost-Oekraïne, nu ruim drie jaar geleden, is door de officiële onderzoekscommissies geheel opgehelderd.Het vliegtuig zou met een Buk-raket, aangevoerd vanuit Rusland en daar weer teruggebracht, zijn neergehaald door rebellen in de Donbass. Op de achtergrond de figuur van Poetin.Kees van der Pijl geeft een inkijk in zijn boek, dat in oktober eerst in Duitse vertaling, begin 2018 in het Engelse origineel en daarna in het Portuguees in Brazilië zal uitkomen. Hij neemt geen stelling hoe en door wie het vliegtuig is neergehaald. Het boek begint aan de andere kant, met het oprukken van NAVO en EU naar het oosten na de instorting van het Sovjetblok. In 2014 leidde dat tot een pro-Westerse staatsgreep in Kiev, geregisseerd door het Amerikaanse State Department.

Tegen de nieuwe ultra-nationalistische machthebbers kwamen de Russische delen van Oekraïne die in 1922 resp. 1954 bij de Oekraïense Sovjetrepubliek waren gevoegd in verzet.Dit gebeurde tegen de achtergrond van een heftige geopolitieke strijd, die in Europa werd uitgevochten tussen de USA en Rusland. De USA acht het van cruciaal eigenbelang om de rol van Rusland in de wereld, en zeker in Europa, zo klein mogelijk te houden. Die was in 2014 juist groeiende, niet alleen in Oekraïne, maar in de hele wereld, o.a. door BRICS-samenwerking met China. Ook de sterk groeiende handel met de EU (zoals de levering van heel veel gas) versterkte de Russische positie.

Op 16 juli 2014 tekenden de BRICS-leiders in Brazilië het handvest van een alternatief voor IMF en Wereldbank, en sprak Poetin met Merkel, om een integrale regeling voor Oekraïne uit te werken. Diezelfde dag kondigden de VS sancties tussen Rusland af, met energie als belangrijk onderdeel. De EU wilde deze sancties echter niet volgen. De volgende dag werd MH17 neergehaald. Brussel zwichtte en de onderhandelingen met Merkel werden afgebroken.In dit geopolitieke spanningsveld vond het MH17-onderzoek plaats, waarbij Kiev een veto-recht heeft bedongen inzake de uitkomsten van het onderzoek en zelf alle gegevens, zoals telefoontaps, mocht aanleveren. Zonder Amerikaanse of Oekraïense radar- of satellietbeelden.
lezingen/bijeenkomsten, NAVO

Alvast twee foto's van de Stop NATO 2017 conferentie

Een inhoudelijk verslag van de conferentie van de Europese en Noord-Amerikaanse vredesbeweging die georganiseerd werd op een paar honderd meter van de plek waar de NAVO-leiders bij elkaar kwamen volgt binnenkort. Daarop vooruitlopend een tweetal foto’s:


Vanuit Oorlog is geen Oplossing sprak Kees van der Pijl tijdens de plenaire ochtendsessie over “NATO, Military spending & Arms industry: A Political Economy of the New Cold War?”


Het slotpanel aan het eind van de conferentie waar de conclusies van de verschillende workshops en ‘special sessions’ werden gedeeld.

Amerikaans-Russische confrontatie, lezingen/bijeenkomsten, NAVO

"Geen oorlog met Rusland!"

In het kader van de sprekerstournee in de aanloop naar de NAVO-acties in Brussel, geven we het volgende persbericht van Enschede voor Vrede weer:



Op donderdagavond 11 mei a.s. organiseert Enschede voor Vrede vanaf 19.30 uur in de Wonne (Noorderhagen 25, Enschede) een vredestuinbijeenkomst met als titel “Geen oorlog met Rusland!”. Dit mede met het oog op de landmachtmanifestatie die twee dagen later, op zaterdag 13 mei, in het Volkspark zal plaatsvinden en waartegen Enschede voor Vrede dan ook zal protesteren.


25 jaar na de Val van de Muur lijkt de Koude Oorlog weer helemaal teruggekeerd. Na een kwarteeuw van Russische meegaandheid waarbij de NAVO zich steeds verder oostwaarts uitbreidde, heeft Rusland een assertievere houding aangenomen Hoewel het land militair niet in staat geacht kan worden een militaire aanval op Europa te plegen, is de NAVO in opperste paraatheid: Westerse militairen en grote hoeveelheden materieel worden naar de oostgrenzen van Polen en de Baltische staten verscheept waar grootschalige legeroefeningen uitgevoerd worden en de lidstaten hebben elkaar en vooral de Verenigde Staten moeten beloven het defensiebudget naar 2% van het bruto binnenlands product te verhogen (Nederland geeft nu 1,4% aan defensie uit). Is dit nu het antwoord op de Russische assertiviteit? Waar komt deze herleving van de Koude Oorlog vandaan? En waar leidt deze naartoe?

Deze vragen zullen we op 11 mei – twee dagen voor de Landmacht in het Volkspark neerstrijkt; militairen die vorig jaar tijdens de Landmachtdagen op het Van Heekplein zijn nu overigens in Litouwen gestationeerd – voorleggen aan prof.dr. Kees van der Pijl, emeritus hoogleraar politieke economie aan de University of Sussex en verbonden aan het Centrum voor Geopolitiek en het initiatief Oorlog is geen Oplossing dat op 24 en 25 mei zal deelnemen aan de protestacties tegen de NAVO-top die dan in Brussel wordt gehouden.

Op zaterdag 13 mei zal Enschede voor Vrede van 10 tot 17 uur bij de ingang van het Volkspark aan de Parkweg een protestactie houden tegen de manifestatie van de Landmacht die dan voor het tweede achtereenvolgende jaar in Enschede zal plaatsvinden. Vorig jaar op het Van Heekplein, waar Enschede voor Vrede toen ook al een protest liet horen, en dit jaar dus in het Volkspark waar we afgelopen week nog de verschrikkingen van de oorlog herdachten.

lezingen/bijeenkomsten, NAVO

Politiek café: de NAVO en geopolitieke verhoudingen

Amerikaanse tanks die terug zijn in Limburg, een pleidooi voor het herinvoeren van de dienstplicht en koude oorlog retoriek is al wat de klok slaat. Oude tijden herleven op het geopolitieke toneel. Op 5 april organiseert GroenLinks Groningen daarom op haar pand een lezing over de NAVO. 


Deze lezing (die wat Oorlog is geen Oplossing betreft deel uit maakt van de op 8 maart in Haarlem begonnen lezingentour voorafgaand aan de internationale actiedagen eind mei in Brussel) zal gehouden worden door Kees van der Pijl, emeritus hoogleraar internationale relaties aan de universiteit van Sussex en internationaal erkend specialist op het gebied van onze huidige geopolitieke situatie. De lezing zal om 20 uur beginnen op het GroenLinks pand aan de Coehoornsingel 87 in Groningen, inloop vanaf 19.30 uur. Zie ook: https://groningen.groenlinks.nl/agenda/politiek-caf%C3%A9-de-navo-en-geopolitieke-verhoudingen
lezingen/bijeenkomsten, NAVO

Debatavond: (Op) Weg met de Nato?

USA-president Trump heeft de knuppel in het hoenderhok gegooid met zijn uitspraken over de Nato en de bijdragen van de Europese landen. Ook de door hem gewenste ontspanning naar Rusland zet de Nato op een heel ander been.



Dat is een goede reden om het te hebben over alternatieven voor de Nato, terwijl ook de roep om uit de Nato te gaan weer wordt gehoord. Het regeringsbeleid is gericht op het handhaven van de druk op Rusland en het verhogen van het defensiebudget naar de Nato-norm. Maar er zijn goede redenen aan te voeren waarom dit een achterhaald recept is en we juist naar minder Nato en minder wapens toe moeten.

Ex-defensieminister Eimert van Middelkoop zal het debat hierover aangaan met Kees van der Pijl. Hij zal betogen dat de Nato een onmisbaar instrument is voor de Europese veiligheid en de uitbreidingen in Oost-Europa en de druk op Rusland een noodzakelijk kwaad zijn om Russische expansiedrift te beteugelen.

Vanuit het Centrum voor Geopolitiek zal emeritus professor Kees van der Pijl (School of Global Studies, University of Sussex) juist pleiten voor ontspanning, verlaging van het defensiebudget en het verlaten van de Nato-koers, die met zijn snelle expansie in Oost-Europa en de oorlog in Afghanistan juist oorlog uitlokt in plaats van ertegen beschermt.

Plaats en tijd: Cultuur- en debatcentrum “de Pletterij”, Lange Herenvest 122, 2011 BX Haarlem, Woensdag 8 maart, 20 – 22 uur, Toegang 3 euro.

lezingen/bijeenkomsten, MH17

Wordt MH17 ons 9/11? (18) Aandachtspunten voor het Kamerdebat van 26 oktober 2016 over het JIT-rapport


De hieronder volgende punten die als memorandum aan de Tweede Kamer zijn aangeboden, vloeien voort uit een grote bezorgdheid dat het drama van het neerhalen van vlucht MH17 op 17 juli 2014 is aangegrepen om de spanning met Rusland op te voeren in plaats van proberen de confrontatie te beheersen. De punten zijn ontleend aan een in manuscript vrijwel afgeronde, nog niet gepubliceerde studie, The Downing of Flight MH17—A Political Economy of the New Cold War.


Confrontatiebenadering en nieuwe Koude Oorlog

Vanaf het neerhalen van MH17 is de Nederlandse houding gekenmerkt geweest door een confrontatiebenadering, te beginnen met de toespraak van de heer Timmermans in de Veiligheidsraad op 21 juli dat jaar. Ook het door premier Rutte tot de orde roepen van Rusland omdat het twijfel uit over het JIT-rapport van 28 september jl.(hierna, ‘JIT-rapport’), geeft blijk van die houding. En dat terwijl er heel veel twijfelpunten aan te voeren zijn zoals hieronder aangegegeven.

Vraag: Is het gewenst dat Nederland de ramp blijft aangrijpen om de spanning met Rusland op te voeren?

Het Oekraïense veto

Al vaak, het eerst in Joost Niemöllers MH17—De doofpotaffaire, is aan de orde gesteld dat de aan de Oekraïense autoriteiten gegunde vertrouwelijkheid van de uitkomsten van het onderzoek (het technische getekend op de 23ste juli; het strafrechtelijke op 7 augustus) problematisch is. Kiev is partij in de burgeroorlog waarin MH17 is neergehaald, verantwoordelijk voor het eigen luchtruim, en in het bezit van alle wapensystemen waarmee het toestel kan zijn bestookt. Ook op het punt van het motief onderscheidt het zich.

  • Voor Rusland was de ramp een zware slag omdat onderhandelingen tussen Poetin en Merkel over een integrale regeling (‘land for gas’) onmiddellijk werden afgebroken en de EU alsnog meeging in de door de VS op 16 juli ingestelde sancties, waarvoor eerder weinig animo bestond. Mark Leonard van de Europese Raad voor Buitenlandse Betrekkingen verklaarde in een interview met Trouw een jaar later:‘zonder de MH17 zou het heel lastig geweest zijn om voldoende steun te vinden voor de zwaardere sancties tegen de Russische economie.’ 
  • Inmiddels hebben deze sancties en de tegenmaatregelen de EU volgens een Frans rapport al meer dan $60 miljard gekost. Dat de schade voor Rusland gigantisch is, vooral omdat gericht op de energiesector is gemikt (plus daling olieprijs, kapitaalvlucht, enz.) behoeft hier geen betoog. 
  • In de gehackte emails van NAVO-commandant Breedlove (met Wesley Clark, Nuland, e.a.) is als hun mening naar buiten gekomen dat de grote geopolitieke krachtmeting met Rusland en China (!) moet worden uitgevochten in Oekraïne (inmiddels zou daar ws. ook Syrië bij worden gerekend). De nieuwe machthebbers in Kiev hebben zich hier bij meerdere gelegenheden mee accoord verklaard. MH17 was de derde keer in één week dat het neerstorten van een vliegtuig (de eerste twee, militaire vliegtuigen) door Kiev werd aangegrepen om Moskou van inmenging te beschuldigen en direct in de burgeroorlog te betrekken.


Hoe dan ook, een potentiële verdachte een plek geven in het onderzoek is in de luchtvaartgeschiedenis nog nooit eerder voorgekomen.

Vraag: moet gelet op het politieke gehalte van de in februari 2014 aan de macht gekomen extreem anti-Russische regering in Kiev de de facto toekenning van strafrechtelijke immuniteit niet worden heroverwogen?

Het traject van het JIT-rapport

Hoe het veto van Kiev de nominaal onder Nederlandse leiding staande onderzoeken heeft beïnvloed bleek toen het tussentijdse RVV-rapport drie weken te laat uitkwam hoewel er bijna niets in stond. Nog duidelijker echter is dit bij het JIT-rapport.

  • In november 2014 gaven twee Australische pathologen-anatoom (‘coroners’) aan dat de lichamen van de slachtoffers aan de linkerzijde van het toestel te weinig sporen van inslag van metalen deeltjes vertoonden voor een Buk-treffer (dit correspondeert met de bevinding van OESO-waarnemer Bokiurkiw dat een grote rompsectie die ver van de afgebroken cockpit was neergekomen, bijna geen gebroken ruiten had). Ook het lichaam van de gezagvoerder, die links zat, vertoonde volgens zijn zuster die het lijk mocht zien, geen zware verwondingen. Het lichaam van de co-piloot, rechts, werd daarentegen niet zoals alle andere naar Maleisië gerepatriëerd maar in Nederland gecremeerd. 
  • In december 2015 verklaarde een Australisch lid van het JIT op basis van deze bevindingen dat een raketaanval door een straaljager niet kon worden uitgesloten. Toen de advocaat van Australische slachtoffers hier in februari 2016 op doorvroeg kreeg hij van de federale politie te horen dat het ‘coroner’-rapport een intern JIT-document was en niets eruit naar buiten kon worden gebracht omdat dit in strijd was met de internationale verplichtingen, in dit geval van Australië. (Dit had overigens ook Prof. George Maat al ondervonden in april van dat jaar)
  • Eveneens op 16 februari 2016 verklaarde de heer Westerbeke in een schrijven aan nabestaanden dat er geen video- of fotobewijs van de lancering van een Buk bestond. Daarmee verwees hij de foto die op 17 juli door de ‘spin-doctor’ van het ministerie van binnenlandse zaken in Kiev, Anton Gerasjenko, was verspreid (een wit rookspoor tegen een helder blauwe lucht, hoewel het die dag zwaar bewolkt was met cumulusbewolking tot 13 km hoogte) naar het rijk der fabelen. Tevens verklaarde hij dat op Amerikaanse gegevens die aan de Nederlandse MIVD waren verstrekt, geen zaak tegen daders kon worden gebaseerd. Vier dagen later, 22 februari, nam de Australische regering echter afstand van dit schrijven van Westerbeke. 
  • Nog in juni 2016 werd aan Nederlandse nabestaanden verslag ge
    daan over de voortgang van het JIT-onderzoek dat in Kiev door Nederlandse en Australische onderzoekers in een speciaal kantoor (‘field office’) van de inlichtingendienst SBU plaatsvond. In dat verslag werd gemeld dat van de 150.000 door de SBU aangeleverde telefoontaps (uiteindelijk werden er 3.500 uitgewerkt voor onderzoek) er verschillende ‘bedrog’ waren (‘fake’), maar niet of de leverancier van de geldige taps ook de nepberichten had geleverd.


Na al deze verwikkelingen was het op zijn minst een verrassing dat op 28 september het JIT-rapport geen spoor van deze eerdere reserves meer bevatte maar onverkort de claims van Gerasjenko en zijn minister Avakov van 17 en 18 juli over een uit Rusland aangevoerde Buk overnam. Zelfs de door de heer Westerbeke eerder weggewuifde bevindingen van het onderzoekscollectief ‘Bellingcat’ zijn in het JIT-rapport vervangen door een complimenteuze verwijzing naar deze groep.

Vraag: moeten de eerdere, vanuit het JIT geruite twijfels niet aanleiding zijn om Nederland aan te zetten tot terughoudendheid inzake de conclusies van het rapport?

Kritiek bij het verschijnen
Direct na de presentatie van het JIT-rapport is van verschillende zijde gefundeerde kritiek geleverd. Een kleine keuze:

  • Geen harde radar- , satelliet- en vergelijkbare gegevens, hoewel de VS met name dagelijks hoge-resolutie satellietwaarneming in het gebied uitvoert. Wel een reconstructie samengesteld uit verschillende telefoontaps, een medium dat eenvoudig te manipuleren is (Robert Parry, Consortium News, 28 September 2016, online). 
  • Alle taps aangeleverd door de SBU en getuigen gehoord ‘naar Oekraïens recht’ (Joost Niemöller, De Nieuwe Realist, 29 September 2016, online). Wat betreft ‘Oekraïens recht’ (onder de noodtoestand, met politieke moorden aan de orde van de dag): in mei 2016 was een delegatie van de VN commissie tegen martelen onverrichterzake uit Oekraïne naar New York teruggekeerd omdat de toegang tot SBU-detentiecentra werd geweigerd (Parry, Consortium News, 13 June 2016, online). 
  • De beweerde route terug naar Rusland, via een omweg van 120 km ongeveer langs de toen bestaande frontlijn, hoewel de Buk zich op 20 km van de Russische grens zou hebben bevonden, is ‘volstrekt ongeloofwaardig’; er is niet één beeld van deze vlucht behalve een omstreden SBU-video; niet één beeld van de aanvoer vanuit Rusland naar Donetsk; alleen vanuit Donetsk naar Permovaisky. (Vincent Verweij, CrimeSite, 30 September 2016)


Vraag: moet bij zoveel gefundeerde kritiek niet veel grotere reserve worden betracht en gewacht met beschuldigingen aan het adres van Rusland?

Was het überhaupt een Buk?

Zowel het RVV-rapport als het JIT-rapport gaan ervan uit dat MH17 is neergehaald door een Buk-raket. Het RVV-rapport baseert dit op drie vlindervormige deeltjes van de bijna 3000 in de kop van een Buk-raket. Bij gefilmde proeven door de maker van de Buk, Almaz-Antey, waren er zo’n 1500 vlindervormige inslagen in de romp van het proeftoestel. Almaz-Antey betoogt dat de raket uit Kiev-gebied kwam (uit het westen), maar ook daar geldt dat er dan veel meer inslagen zouden moeten zijn geweest. Daarom moet worden overwogen dat,

  • In alle gevallen waar vliegtuigen zijn geraakt door Buk- of equivalente luchtdoelraketten, ze explodeerden in de lucht. Geen wonder gelet op de kinetische kracht van de explosie en de electrische en brandstofleidingen in het getroffen toestel. Het Russische passagiersvliegtuig dat bij een Oekraïense oefening boven de Zwarte Zee werd neergehaald in 2001, en ook alle tien Russische straaljagers die door Buks in de oorlog met Georgië in 2008 werden getroffen, explodeerden in de lucht.
  • Waar daarentegen door een vliegtuig afgevuurde raketten werden gebruikt, bv. R-60 of R-73 (30 kilo springlading i.p.v. 70, en 10 tot 14 maal kleiner aantal projectielen) vond geen explosie plaats. In 1978 werd een Koreaans passagiersvliegtuig door twee R-60-raketten getroffen; het kon met zware schade en enkele doden landen; idem in het geval van van de grond af gevuurde lichtere raketten zoals bij de Antonov-26 die door Donbass-rebellen op 14 juli werd neergeschoten, en toch een noodlanding kon maken.


Vraag: wijst het patroon van het verongelukken van MH17 (in de lucht uiteen breken, grotendeels intacte delen vallen naar beneden) niet eerder op een lichtere raket en/of kanonvuur dan een Buk?

* *


Niettemin is het niet uit te sluiten dat ondanks alles, MH17 wel degelijk, bewust of per ongeluk, is neergehaald met een Buk door Donbass-rebellen, al of niet samen met Russische militairen. Ook dan geldt dat de aangevoerde voorbehouden aanleiding zouden moeten zijn tot een veel zorgvuldiger en terughoudender opstelling van de kant van de Nederlandse regering, en daarop zou de Tweede Kamer moeten aandringen.

lezingen/bijeenkomsten, MH17

PERSBERICHT – Geopolitieke aspecten aan Kamerleden gepresenteerd vlak vóór het MH17 debat

Woensdagochtend 26 oktober ontvangen de Vaste Kamercommissies voor Buitenlandse Zaken en voor Veiligheid en Justitie in zg. bijzondere procedure prof.dr. Kees van der Pijl van het Centrum voor Geopolitiek. De bijeenkomst vindt plaats om 11 uur in een vergaderzaal van het Kamergebouw en vlak voor het debat over het rapport van het Joint Investigation Team over de MH17. Prof Van der Pijl wordt in de Kamer ontvangen omdat hij een studie heeft gemaakt over de geopolitieke context waarin deze ramp plaats vond. Het resulterende boek (The Downing of Flight MH17—A Political Economy of the New Cold War) is nog niet gepubliceerd, maar gezien de opmerkelijke conclusies geeft hij een presentatie voor de geïnteresseerde Kamerleden van de belangrijkste bevindingen. Hij plaatst veel “twijfelpunten” bij het rapport van het Joint Investigation Team (JIT). Over dat rapport vindt ‘s middags het Kamerdebat plaats.


In zijn presentatie zal prof Van der Pijl waarschuwen voor de harde confrontatie politiek van de EU, waarin het lijkt alsof MH17 gebruikt wordt als instrument om de spanning met de Russische Federatie extra hoog op te voeren. Dat is een gevaarlijke politiek. Hij wijst op een aantal “twijfelpunten” bij het JIT-rapport, die nopen tot grote terughoudendheid.

De twijfelpunten die hij noemt hebben betrekking op verschillende aspecten. Om te beginnen is het traject waarbinnen het rapport tot stand is gekomen gekenmerkt door vreemde koerswijzigingen van het onderzoeksteam. Ook het achterhouden van satellietgegevens door de USA, het geheim houden van Oekraïense radargegevens en het feit dat één van de verdachte partijen, de Oekraïense regering, een plaats had in het onderzoeksteam geven veel reden tot voorzichtigheid over de conclusies. De Oekraiense inlichtingen dienst SBU heeft bijna alle gegevens aangeleverd waarop de conclusies van het JIT zijn gebaseerd. Bovendien heeft Oekraïne vetorecht bedongen over de te publiceren gegevens.

De conclusie van Van der Pijl is niet dat de Russen en/of de rebellen het niet gedaan hebben. Maar wel dat er veel te veel twijfels bij het JIT rapport zijn om hen als schuldigen aan te wijzen en daarop een vijandige politiek tegenover de Russische Federatie te baseren.

De stemming onder de Kamerleden lijkt, gezien vorige debatten, erg anti-Russisch en velen zijn al overtuigd van de schuld van Moskou. De presentatie van prof. Van der Pijl is bedoeld om daar terughoudendheid tegenover te zetten en een nieuwe Koude Oorlog te vermijden.

Het Centrum voor Geopolitiek is eind 2015 opgericht om, onder de slogan “Oorlog is geen Oplossing” te waarschuwen voor de huidige ramkoers ten aanzien van Rusland waardoor we in grote vaart op die nieuwe Koude Oorlog afsteven met alle risico’s van dien.

Prof.dr. Kees van der Pijl is fellow van het Centre for Global Political Economy en emeritus hoogleraar aan de School of Global Studies van de University of Sussex.

De “aandachtspunten” die prof. Van der Pijl morgen aan de Kamer zal voorleggen zullen vanaf het middaguur verschijnen op de website www.oorlogisgeenoplossing.nl van het Centrum voor Geopolitiek. Op deze website staan nu ook al diverse bijdragen over de MH17 en de relaties met Rusland en Oekraïne.