media en nepnieuws

Category
media en nepnieuws, MH17, Nederlandse politiek

Wordt MH17 ons 9/11? (28) Waarom de enige criticus van de Nederlandse regering tot zwijgen werd gebracht

Halverwege november kwam CDA-kamerlid Pieter Omtzigt onder vuur te liggen omdat hij op een bijeenkomst aan de VU over het neerhalen van vlucht MH17 een getuige zou hebben opgevoerd die feiten te berde bracht die tegen het officiële standpunt ingaan. Een privé-sms waarin Omtzigt de getuige behulpzaam wilde zijn met het inkorten van zijn verklaring aangezien die op zijn best een minuut de tijd zou krijgen, werd aan NRC Handelsblad doorgespeeld. De krant trok daarop Omtzigts geloofwaardigheid in twijfel en riep zelfs op tot zijn aftreden. 

 
 
Dit was niet alleen maar een manier om af te komen van het enige parlementslid dat er onophoudelijk op heeft aangedrongen dat de regering Rutte’s belofte inlost dat de onderste steen inzake MH17 boven moet komen. Omtzigt is daarnaast immers ook woordvoerder van zijn partij in belastingzaken, pensioenen en de euro en op dat vlak was hij een nog grotere zwakke plek voor de zittende macht. Dit is ook de reden waarom zijn behulpzaamheid jegens een Oekraïense man opeens werd opgetuigd als iets dat grensde aan landverraad.

Toen afgelopen mei de MH17-bijeenkomst aan de VU plaatsvond, waren de verkiezingen nog maar twee maanden achter de rug en er was nog geen nieuwe regering. De opname van de getuige (die de indruk wekte vooral uit te zijn op het verkrijgen van asiel in Nederland) bij het afleggen van zijn verklaring circuleerde al zonder veel opzien te baren. De bewering dat één of meer straaljagers waargenomen waren in de buurt van MH17 was al vele malen eerder gedaan door aanmerkelijke betrouwbaarder getuigen; hier was het niet eens de man zelf maar zijn vrouw die de vliegtuigen had gezien.

Nu dan naar november jl., toen NRC Handelsblad met zijn ‘primeur’ kwam, zes maanden na dato. Na een moeizame kabinetsformatie die de hele zomer in beslag nam, compleet met volledige vakanties, was er nu een regering van VVD, D66, CDA, and ChristenUnie (de laatste hielden de onderhandelingen nog eens voor een week op omdat hun voorman een popconcert in Duitsland moest bijwonen). Deze coalitie had echter maar 76 zetels, een meerderheid van één. En dan kwam ze ook nog eens met de aankondiging dat ze de dividendbelasting zou afschaffen, een cadeau aan de zakenwereld van 1,4 miljard euro per jaar—hoewel niet één van de coalitiepartners dat in hun verkiezingsprogramma’s had staan.
Maar goed, zoals Marx al vaststelde in het Communistisch Manifest, een regering is hooguit een comité dat de dagelijkse belangen van de kapitalistische klasse behartigt; en die klasse had het afschaffen van de dividendbelasting al lang op de agenda staan.
In 2009 presenteerde de voorzitter van werkgeversverbond VNO-NCW een rapport aan de toenmalige premier Balkenende over ons belang bij het hierheen halen van de hoofdkantoren van grote bedrijven en de noodzaak van het afschaffen van de dividendbelasting, bij alle al bestaande belastingvoordelen die ons land het bedrijfsleven biedt. Die hebben Nederland gemaakt tot de belangrijkste sluis in het doorlaten van geld dat op zoek is naar een veilige bestemming in een belastingparadijs. Hoe dan ook, volgens een recent onderzoek van onderzoeksbureau SOMO adviseerde het Ministerie van Financiën tegen het afschaffen van de dividendbelasting.
In 2014 was het de beurt aan de Amerikanse Kamer van Koophandel in Nederland (AmCham) om de staatssecretaris van financiën te vragen de dividendbelasting af te schaffen. Weer adviseerde het ministerie om dat niet te doen, met de waarschuwing dat het 1,6 miljard euro zou kosten en vooral buitenlandse eigenaren zou bevoordelen. Voortgaande onthullingen over belastingontduiking en publieke onrust daarover brachten de EU en de OESO er vervolgens toe om maatregelen te gaan voorbereiden tegen belastingparadijzen, en daardoor zou de Nederlandse rol als fiscale sluis mogelijk in het geding kunnen komen. Premier Rutte organiseerde daarom op 19 mei 2015 een diner in het Catshuis om te bespreken hoe Nederland de te verwachten problemen zou kunnen omzeilen. Prompt kwam Shell in april 2016 weer op de proppen met een verzoek om de dividendbelasting af te schaffen, als men tenminste wilde dat verdere ontginning van de Nederlandse gasreserves in het vereiste, gunstige zakenklimaat ter hand zou worden genomen.
Na de verkiezingen, waarin zoals gezegd de dividendbelasting niet ter sprake was gekomen, stelde de AmCham (waarin ook vele Nederlandse bedrijven, o.a. Shell, vertegenwoordigd zijn, zie American Chamber of Commerce) de belasting opnieuw aan de orde. In een investeerdersrapport uit mei, met de kabinetsformatie nog in volle gang, prees de AmCham het Nederlandse belastingstelsel maar waarschuwde tevens dat ons land achter begon te lopen in het verlagen van belasting op bedrijven. Een nieuwe regering zou daarom een duidelijk signaal aan buitenlandse investeerders moeten geven. Toen kwam de aankondiging van het nieuwe kabinet-Rutte III dat het de dividendbelasting per januari 2019 zou afschaffen. Algemene consternatie.
Nu dan terug naar Pieter Omtzigt, woordvoerder van zijn partij inzake MH17 en in belastingzaken. In de algemene beschouwingen over financiën in de Tweede Kamer op 8 november werd Omtzigt door andere kamerleden belaagd nadat hij verklaard had dat hij zich tegenover de ‘interessante plannen’ van het kabinet net zo kritisch zou opstellen als kamerlid voor de regeringscoalitie als hij dat had gedaan als lid van de oppositie. Hierdoor kwam hij onder vuur te liggen van Renske Leijten van de SP met de uitdrukkelijke uitnodiging om dan ook maar de oppositie te versterken inzake de dividendbelasting. Nadat Leijten de aanval had ingezet, kwamen ook andere oppositie- woordvoerders los, allemaal tegen Omtzigt alsof hij in zijn eentje het kabinet vertegenwoordigde.
Nadat Omtzigt de kwestie van de dividendbelasting doorverwezen had naar het kabinet, kwam hij te spreken over de belastingontduiking van de ‘Paradise Papers’. Op pagina 39 van de Handelingen wijst hij op het verdrag over uitwisseling van belastinggegevens van zwartspaarders en dat Nederland daarin achterblijft (het halfjaarlijkse rapport inzake belastingontduiking is per 1 januari 2017 ten onrechte niet in het centrale register gedeponeerd). Hij zegt dan dat hij uitkijkt naar de eerstvolgende rapportage, duidelijk aangevend dat hij de regering daarop ook zal aanspreken.
Was dit de druppel die de emmer deed operlopen? Nu immers kwam NRC Handelsblad binnen enkele dagen met wat we alleen maar kunnen kwalificeren als een karaktermoord op een van onze beste, meest integere parlementariërs. Door een half jaar oude kwestie van geen enkel belang op te rakelen kwam men zo ook af van de MH17-criticus die de regering, die er duidelijk op uit is de MH17-zaak in de doofpot te stoppen, consequent het vuur na aan de schenen heeft gelegd. En in plaats van Omtzigt te verdedigen, ging fractievoorzitter Buma met zijn luchtfietserij over ‘Russische inmenging’ de paranoïde sfeer waarin de NRC zijn laffe aanval kon lanceren, nog eens opwarmen. Het gewraakte kamerlid kon intussen weinig anders dan officieel verklaren dat hij niet langer woordvoerder over MH17 zou zijn.
Maar laat niemand denken dat daarmee de kwestie begraven is! (Wordt vervolgd)
Kees van der Pijl (met dank aan Babette U.)
media en nepnieuws, MH17

Wordt MH17 ons 9/11? (27) Bellingcat, hofleverancier van nepnieuws

2 november kwam The Intercept met een stuk van Avi Asher-Schapiro over de rol van beelden op sociale media bij de vervolging van oorlogsmisdaden. Daarin wordt het verwijderingsbeleid belicht dat sociale mediabedrijven hanteren voor gewelddadige video’s. Helaas raakt het webtijdschrift, opgezet door Glenn Greenwald, beroemd om zijn Snowden onthullingen, in dit geval het spoor bijster, en het is ook een verraderlijk onderwerp. Elliot Higgins, oprichter van ‘Bellingcat’ (foto) wordt hier als getuige opgevoerd; volgens The Intercept is dit ‘een in het Verenigde Koninkrijk gevestigde, gerenommeerde organisatie die zich wijdt aan het bestuderen van beelden uit conflictgebieden zoals Syrië, Oekraïne en Libië.’

 
 
Helaas is Bellingcat intussen zo vaak betrapt op het verspreiden van verzinsels dat Higgins wel de laatste zou moeten zijn om als onpartijdige arbiter erbij gehaald te worden om het kaf van het koren te scheiden.
 

YouTube, onderdeel van Google, zette eerder dit jaar een systeem van kunstmatige intelligentie in om extremistische propaganda van het internet te halen. Het resultaat was dat bijna 1000 groepen en individuen hun rapportages over de Syrische crisis kwijt waren. En dat lot trof dan ook nog eens onze ‘in het Verenigde Koninkrijk gevestigde, gerenommeerde organisatie’.

Ten aanzien van Syrië opereert Higgins als ‘Brown Moses’. In die hoedanigheid steunde hij de claims van de Amerikaanse regering dat een gasaanval in Ghouta in 2013 de verantwoordelijkheid was van het regime van Assad. De analyse van Seymour Hersh daarentegen was dat het een provocatie was om de VS zo ver te krijgen om in Syrië te interveniëren. Daarop volgde prompt de volgende dag een aanval van Higgins. Maar zijn beweringen werden weer onderuit gehaald door enkele specialisten van MIT die niet aarzelden om te verklaren dat Higgins ondanks de enorme hoeveelheid materiaal die hij had verzameld, ‘niet weet waar hij het over heeft’.

De rol van nepnieuws inzake de misdaden van vijanden is om een publiek dat daar weinig voor voelt, zo ver te krijgen dat het toch militaire avonturen gaat steunen. Dat hebben we kunnen zien bij de verzonnen aanval door Vietnamese patrouilleboten op Amerikaanse oorlogsschepen die aanleiding werd voor de luchtaanvallen op Noord-Vietnam, bij de massavernietigingswapens van Saddam Hoessein, en nog veel meer.

Op 15 juli 2014 kwam Higgins online als ‘Bellingcat’ om verslag te doen van de burgeroorlog in Oekraïne, die was uitgelokt door de (door de Amerikanen gesteunde) nationalistische staatsgreep in Kiev in februari van dat jaar. Twee dagen laten, op de 17de, werd Malaysian Airlines vlucht MH17 neergehaald, vlak bij de Russische grens. Zoals mijn te verschijnen boek over de zaak laat zien, overwogen Nederland en Australië ongeveer een week lang om een militaire operatie in oost-Oekraïne te starten, mogelijk met Amerikaanse steun.

Vanaf de eerste dag verbreidde Bellingcat de uiterst onaannemelijke claim van het ministerie van binnenlandse zaken in Kiev dat het vliegtuig neergeschoten was met een Buk luchtdoelraket afgevuurd van een lanceervoertuig dat door Rusland geleverd was aan de oost-Oekraïense rebellen (en daarna weer teruggereden). Sindsdien is Bellingcat door de mainstream media in het Westen als een serieuze nieuwsbron behandeld. Bij de start van de referendumcampagne over het EU associatieaccoord met Oekraïne begin 2016 werd op alle zenders uitgezonden dat Bellingcat zojuist ‘ontdekt had’ dat het neerhalen van MH17 geschied was op persoonlijk bevel van Poetin.

Uitgaande van Higgins’ norm voor geldig bewijs, zou het online gaan twee dagen voorafgaand aan de tragedie voldoende zijn om aan te tonen dat Bellingcat medeplichtig was aan het in elkaar zetten van een casus belli. Of was het een toevallige samenloop?

Iets anders is het om Higgins te beschrijven als ‘burgerjournalist’ of Brown Moses/Bellingcat als ‘in het Verenigde Koninkrijk gevestigde, gerenommeerde organisatie’, zoals The Intercept doet. Want ook ten aanzien van Oekraïne is Bellingcat weer betrapt op het verspreiden van leugens (Der Spiegel). De Bellingcat-agenda is de NAVO-agenda.

Higgins is immers met huid en haar verkocht aan de Atlantische veiligheidsstructuur. Hij is Non-Resident Fellow van het ‘New Information Frontiers Initiative’ van de Atlantic Council, het belangrijkste plannings- en adviesorgaan van de NAVO. In 2015 was hij co-auteur van een rapport voor de Council over de ‘Russische oorlog in Oekraïne’, dat hij ook in het Europese parlement mocht presenteren op uitnodiging van

Guy Verhofstadt, ook al een nieuwe Koude Oorlogsstrijder. Generaal Breedlove, wiens gehackte e-mails ik uitvoerig citeer in mijn boek, complimenteerde Bellingcat voor het traceren van Russische troepenbewegingen in Oekraïne. Daarnaast is Higgins Visiting Research Associate in het Centre for Science and Security Studies, onderdeel van het Department of War Studies, King’s College London.

Dus toen YouTube besloot om samen met Higgins een programma te ontwikkelen genaamd ‘Montage’ om de analyse van conflictvideos via crowdsourcing te financieren (hoewel ze eerst zijn materiaal hadden verwijderd) werkte YouTube met een vertrouwde partner. Maar goed, zoals Nafeez Ahmed heeft laten zien, zijn Google/YouTube, Facebook, en andere sociale mediabedrijven altijd in bed geweest met de Amerikaanse nationale ve
iligheidsstaat.

Higgins heeft in een tweet mijn nog te verschijnen boek een ‘monument van domheid’ genoemd. Van een man die zijn bewijs zo zorgvuldig behandelt, kan ik dat alleen maar als compliment beschouwen. Want zelfs de Duitse vertaling, die het eerst zal verschijnen, is nog niet uit en hij kan er dus geen regel van gelezen hebben.

Misschien moet The Intercept in het vervolg ook iets iets beter uitkijken wie ze het woord geven.

Kees van der Pijl

media en nepnieuws

"Voeren de media ons ten oorlog?"

Vandaag was een omvangrijke delegatie van Oorlog is geen Oplossing aanwezig bij het debat in De Balie “Voeren de media ons ten oorlog?” Senior-journalisten Karel van Wolferen, Stan van Houcke en Willy Van Damme bespreken de rol die de media spelen in het ‘verkopen’ van oorlogen. Zij blikken terug op de manier waarop de oorlog in Irak aan de man is gebracht. En bespreken de recente berichtgeving over Rusland, Oekraïne, Syrië en China. Voeren de media ons opnieuw ten oorlog? En zo ja, hoe doen zij dit? Met welke gevolgen? Is de kans op een kernoorlog groter dan ooit?

Zie in dit verband ook de bijdrage van Kees van der Pijl aan het BITS-symposium in Barcelona.

media en nepnieuws

Op oorlogspad (7). De Nederlandse kwaliteitspers

De dag nadat de informateur de defensieportefeuille heeft doorgenomen doet dagblad Trouw ook een duit in het zakje. Aangezien dit de laatste landelijke krant in Nederland afgezien van het FD is die nog enige aanspraak kan maken op het etiket ‘kwaliteitskrant’, de moeite waard om nader op in te gaan. We hebben nog maar tien kanonnen die het doen, lees ik, de andere acht die er op papier zijn, staan defect in de loods. Dat is de vaste inzet van degenen die hogere defensie-uitgaven willen: we sturen ‘onze jongens’ zonder deugdelijke bewapening naar ‘het front’. Waar is dat dan? 



Op de voorpagina een kleurenfoto van een tank met de kop ‘Vuurkracht Russen jaagt schrik aan’, plus verwijzing naar de dagelijkse bijlage De Verdieping.
‘Met een vuurkracht waartegen westerse krijgsmachten bij een eventuele confrontatie nauwelijks opgewassen zijn, heeft het Russische leger…’ zo begint deze beschouwing. Niet met de vaststelling dat Rusland in 2015 vergeleken met de VS één-tiende uitgaf, vergeleken met de Europese NAVO-landen samen, een kwart; daarna ging de Russische defensiebegroting in 2016 met 5 procent omlaag, en 2017 volgens Jane’s Defence Weekly nog eens met 25 procent.

Maar zo maak je de mensen niet bang, dus ‘Geschrokken van de Russische vuurkracht’, over twee pagina’s.

Ook voor Nederland is een confrontatie met Rusland niet denkbeeldig meer, aldus Trouw. Want we staan inmiddels diep in Oost-Europa, in Litouwen, ‘om dat land tegen een mogelijke Russische inval te beschermen’. De VS, Engeland, en Canada doen hetzelfde in Polen, Letland en Estland. Waarom wij sinds 1991 tegen alle afspraken met Gorbatsjov van de Berlijnse muur tot aan de Russische grenzen zijn opgerukt, wordt er niet bij verteld.

Na de oorlog met Georgië in 2008 (niet nodig om nog even aan te stippen dat ‘onze man’ Saakasjvili die oorlog begon om de afvallige provincie Zuid-Ossetië weer in bezit te krijgen), waarbij inderdaad grote problemen aan het licht kwamen, is de kwaliteit van de Russische strijdkrachten zozeer verbeterd dat ‘tijdens de oorlog met Oekraïne die in 2014 losbarstte’, westerse militairen schrokken enz. Ik weet van een gewapende staatsgreep door ultra-nationalisten in Oekraïne, die gevolgd werd door afscheiding van de Krim en opstand in de oostelijke provincies, de Donbas, maar niet van een Russische oorlog. Trouw wel.

In augustus 2014 is er een Russische interventie geweest om te verhinderen dat de rebellen in Donetsk omsingeld en de stad met zijn meer dan een miljoen inwoners blootgesteld zou worden aan de ultranationalistische dan wel fascistische vrijwilligersbataljons die de burgeroorlog voor het regime in Kiev uitvechten en daarbij grote misdaden begaan. Door die interventie dwongen de Russen het eerste Minsk-accoord voor een wapenstilstand af.

Terug naar Trouw. ‘Rusland behoudt zijn voorsprong ook omdat veel landen in de Navo traag reageren’. Een voorsprong—nogmaals, de militaire uitgaven van de NAVO, in dollars 900 miljard, staan tegenover inmiddels rond de 40 miljard van Rusland, dus meer dan twintig maal zo veel.

Rusland is echter een bedreiging sinds het ‘de Krim annexeerde’. Bedoeld is, het overwegend door Russen bewoonde schiereiland, dat vanaf de instorting van de USSR onafgebroken heeft geageerd om die aansluiting ongedaan te maken, heeft na de nationalistische coup in Kiev bij referendum om terugkeer naar de Russische Federatie gevraagd waar het tot 1954 toen Chroestsjov het bij Sovjet-Oekraïne voegde, toe heeft behoord.

Nu hebben we maar tien kanonnen, maar toch hoeven we niet bang te zijn, want een geciteerde ‘deskundige’ , Stephen Blank, deelt mee dat als ‘Vladimir Poetin zou besluiten om één van die landen binnen te vallen (nl. Polen of de Baltische staten), hij met de hele Navo in oorlog komt.’ Wil hij dat? ‘Rusland wil wel makkelijk te verkrijgen oorlogsbuit, maar niet het risico van een groot conflict’.

Nog een deskundige wijst erop dat Rusland ook kwetsbaar is, we kunnen bijvoorbeeld de Russische economie laten instorten, en Rusland kan dan op korte termijn gebied veroveren maar niet op lange termijn de oorlog winnen.

Even afgezien van de vraag, welke aanwijzingen er zijn dat Moskou gebiedsuitbreiding beoogt en waarom enig land dat anno 2017 zou willen, vraag je je af, weet men bij Trouw eigenlijk wel dat we hier praten over een nucleaire mogendheid?

Door de daling van de olieprijs, krijgen we dan ten slotte te horen, kan Rusland niet meer zoveel aan de defensie uitgeven. Klopt. Tegelijkertijd voert het westen de bewapening op. Klopt ook.

‘Op die manier wordt het krachtsverschil met Rusland kleiner’.

Dus nog eens: Rusland minder, wij meer—het verschil …kleiner.

Dit is dan de Nederlandse kwaliteitspers.

Kees van der Pijl

media en nepnieuws, Oekraïne-referendum

En nu blijkt ook het Oekraïne-referendum door de Russen gehackt te zijn


Nog nooit zijn in zo korte tijd zoveel raadsels in de wereld opgelost. De verkiezing van Trump en de nederlaag van Hillary? Laat niemand denken dat dit een uiting was van onvrede bij de kiezers, o nee. Waren de mensen gevoelig voor een kandidaat die in plaats van de duizenden miljarden voor overzeese oorlogen, de vervallen infrastructuur en werkgelegenheid in de VS zelf wilde opvijzelen? Welnee, het werd allemaal vanuit Moskou geregisseerd! Hetzelfde met de Brexit, de opkomst van rechts-populisme in Frankrijk en elders, allemaal eenvoudig te verklaren. Poetin! 



Nu is als klap op de vuurpijl ook nog eens aan het licht gebracht dat het Nederlandse Oekraïne-referendum van 6 april jl. door de Russen gemanipuleerd is. De man die hiervan het willoze werktuig was, staat hierboven op de foto—scheidend SP-kamerlid Harry van Bommel. Dat wil zeggen, als we de New York Times moeten geloven.


Wat de krant over het referendum te melden heeft draait om het inmiddels niet meer weg te denken begrip ‘fake news’, nepnieuws. Ik denk dat het niet lang meer zal duren alvorens vriend en vijand het erover eens worden dat de invoering van deze term een rampzalige ontwikkeling is geweest. Het bericht in de New York Times is hiervan zelf een treffend voorbeeld.

Vanaf nu is het gedaan met verschil van beoordeling. Je hebt nieuws (officieel nieuws, de waarheid) en nep-nieuws. Maar degenen die het officiële nieuws in twijfel trekken, zullen dat op hun beurt ‘nepnieuws’ noemen, en zo wordt iedere dialoog verder onmogelijk gemaakt.

De New York Times maakte in de aanloop naar de invasie van Irak in 2003 een reeks verzonnen of verdraaide berichten openbaar die het publiek rijp maakten voor deze (voorlopig) grootste misdaad van de eeuw. Op 8 november 2001 berichtte de krant dat een Iraakse generaal trainingen voor vliegtuigkapers had bijgewoond. Dit bleek later verzonnen door de Iraakse balling Ahmed Chalabi, vertrouweling van de neocons die op een invasie aanstuurden. Alle volgende valse berichten die de weg moesten vrijmaken voor de invasie, zoals over Iraakse onderhandelingen met al-Qaeda in Praag, aankoop van uraniumoxide (‘yellowcake’) in Niger door het regime van Saddam Hoessein, de door marteling verkregen ‘informatie’ dat Irak terroristen trainde in het gebruik van chemische wapens, werden allemaal trouw door de New York Times verslagen, in plaats van onderzocht.

Op 8 september 2002 rapporteerde de krant dat Saddam aluminium buizen wilde kopen voor de verrijking van uranium en waarschuwde niet te wachten tot het bewijs zou zijn geleverd: een paddestoelwolk. Enzovoort.

Maar nu het bericht over het Oekraïne-referendum, ongetwijfeld bedoeld als cadeau aan Harry van Bommel, die donderdag 16 februari afscheid nam. Nog voor het ‘nepnieuws’ in stelling wordt gebracht, stapelt de krant al fout op fout. Het referendum zou zijn gegaan over een ‘trade pact’, maar handel is een EU-competentie. Nederland kon zich alleen uitspreken over de politieke implicaties van het associatieverdrag, dat o.a. in politiek-militaire samenwerking en standaardisering voorziet (artikelen 4, 7 en 10).

Van Bommel zou een team Oekraïense tegenstanders van ratificatie hebben gemobiliseerd, om te laten zien dat niet alle Oekraïeners vóór het verdrag waren. In de media waren immers dag in dag uit Oekraïense sporters en jongeren in beeld die om onze steun vroegen, maar dat vermeldt de NYT verder niet.

Daarentegen heeft de New York Times het Van Bommel-team overal in actie gezien, in de media en in het land, en de krant weet bovendien te melden dat het eigenlijk Russen waren OF Russisch-sprekende Oekraïeners (klein verschil; meer dan de helft van Oekraïne is Russischtalig). Ik ben met OorlogIsGeenOplossing weken lang in het hele land actief geweest voor de Nee-campagne, en heb maar één Oekraïense gezien (bij het lanceren van de campagne van de SP, waar ik ook iets mocht zeggen) en één keer een Russische dame die de hele avond zweeg (in Utrecht). Zou zij misschien behoord hebben tot ‘de meest actieve leden van het Oekraïne-team die in feite uit Rusland kwamen’—? Maar goed, ik heb ook geen NYT-reporters gezien, en zij hebben natuurlijk hun eigen bronnen.

De New York Times citeert ook De Volkskrant dat de Russen de Nederlandse verkiezingen van 15 maart onder vuur nemen. Maar die krant zit dan ook op hetzelfde anti-‘Poetin’-spoor.

Samenvattend: argumenten tegen het Associatieaccoord zijn geen argumenten maar berusten op ‘nepnieuws’. De mensen die tegen stemden hadden ook geen argumenten maar waren misleid door het team van Van Bommel dat ‘overal in actie’ was (behalve dat niemand ze gezien heeft).

Als verkiezingen of referenda een andere uitslag hebben dan ‘business as usual’, dan is de verklaring simpel. Nepnieuws, Russische hacks en propagandateams van het Kremlin. Alles met de complimenten van Vladimir Poetin.

Kees van der Pijl

media en nepnieuws

Als de gevestigde machten zich overgeven aan samenzweringsdenken


‘Het is het meest waarschijnlijk dat een catastrofe dan wel de angst voor een catastrofe het syndroom van de paranoïde redeneerstijl oproept’, aldus de historicus Richard Hofstadter in een beroemd artikel uit 1963, ‘The Paranoid Style in American Politics’. Hofstadters aangrijpingspunt was de kandidatuur van Barry Goldwater tegen Lyndon Johnson in de presidentsverkiezing van 1964. Met de anti-communistische heksenjacht van de vroege jaren vijftig nog vers in het geheugen, en vlak na de moord op John F. Kennedy, waardoor Johnson het presidentschap bemachtigde, kon Hofstadter putten uit een breed scala van voorbeelden waarmee hij Goldwater kon plaatsen in de traditie van rechts samenzweringsdenken.

Zijn beschouwing is weer actueel nu het niet een rechts-radicale randgroep, maar de hoofdstroom van de Amerikaanse politiek is die zich heeft overgegeven aan samenzweringsdenken, de ‘paranoïde stijl’ van Hofstadter.


Dat Donald Trump de sleutels van het Witte Huis zou danken aan ‘Russische hacks’ werd pas op het laatste moment tegengesproken door … de vertrekkende president Obama. Hij sprak opeens van een ‘lek’ in plaats van ‘hacks’—nadat hij vlak voor de jaarwisseling nog 35 Russische diplomaten had uitgewezen en twee door hen gebruikte vakantiecomplexen had geconfisceerd. Dat is echter maar een deukje in de overwegende consensus dat Hillary het Amerikaanse presidentschap misliep vanwege een enorme hacking-operatie, zo ongelofelijk doortrapt en sluw dat het alleen maar gestuurd kan zijn door de ceremoniemeester van het Kremlin in hoogsteigen persoon. 

Betekent dat nu dat een ‘catastrofe of de angst voor een catastrofe’ bezit heeft genomen van het Amerikaanse Congres (beide partijen geloven in het Russische hack-verhaal), de inlichtingendiensten, en alle mainstream media? En hetzelfde voor de Europese politiek en media (minister Bert Koenders waarschuwde al dat de Nederlandse verkiezingen van 15 maart a.s. ook het risico lopen door Moskou gehackt te worden) …

Over wat voor soort catastrofe hebben we het dan?

Als we het Russische samenzweringsverhaal als geheel nemen, dus ook met de veronderstelde verbreiding van ‘nepnieuws’, dan moet er een grootscheepse verschuiving gaande zijn, anders zou de hoofdstroom van de politiek niet op deze manier in de ban van de fantasie raken. De catastrofe is dan ook niets minder dan de neergang van het ‘Atlantische’ Westen en de gevestigde heersende structuren daarbinnen.

Geconfronteerd met die wereldhistorische neergang, hebben degenen die de machtsposities bekleden, zich overgegeven aan paranoïde denken, omdat het anders allemaal onbegrijpelijk zou worden.

Hofstadter schreef ooit dat de aanhangers van de paranoïde stijl in de politiek, in tegenstelling tot klinische paranoïa, geloven dat de samenzwering tegen een natie, een beschaving is gericht—of in dit geval, tegen de Amerikaanse democratie. ‘Het centrale thema [van de paranoïde stijl] is dat van een overweldigende, duistere samenzwering. Een gigantische en toch subtiele beïnvloedingsmachinerie is in gang gezet om een bepaalde levenswijze te ondermijnen en te vernietigen’.

De samenzwering is inderdaad zo gigantisch en toch zo onzichtbaar en niet te achterhalen dat je bijna zou denken dat hij niet bestaat, afgezien van het feit dat Rusland natuurlijk het meest te vrezen had van Hillary, in ieder geval op korte termijn. Amerikaanse en NAVO-troepen (inclusief Nederlandse pantsereenheden) zijn op het laatst van Obama’s presidentschap naar Polen gestuurd, onder Obama heeft een fascistische coup in Kiev plaatsgevonden, en er werden raketbatterijen gestationeerd in Roemenië. Kunnen we de Russische leiding dan kwalijk nemen dat ze hoopten op de overwinning van de man die beloofde de verhoudingen te normaliseren?

Na de onverwachte nederlaag van de mainstream-kandidaat is deze voorkeur omgetoverd tot een samenzwering door een vijand die het toonbeeld van het kwaad is, ‘een soort gewetenloze superman: duister, overal aanwezig, machtig, wreed, sensueel, op luxe uit’—doorhalen wat niet van toepassing is op Wladimir de Verschrikkelijke.

Nog één van Hofstadter: (de grote duivel) is uitzonderlijk doortrapt en handig: ‘hij controleert de pers; hij stuurt de publieke opinie door ‘gemanipuleerd nieuws’; hij beschikt over onbeperkte middelen; hij heeft een nieuw geheim om de geesten te beïnvloeden (hersenspoeling); hij heeft een speciale techniek om te verleiden… ; hij is bezig om het onderwijssysteem in de wurggreep te krijgen’.

Betekent dit alles nu dat we met Donald Trump weer een koele, helder denkende geest in het Witte Huis hebben? Hier moeten we vrezen dat zowel de nieuwe president als degenen die hem gekozen hebben, enkele centrale kenmerken van de paranoïde stijl bezitten: ze voelen zich van de macht uitgesloten, ze voelen alsof hun land van hen is afgenomen, dat het opnieuw in bezit moet worden genomen.

Want uiteindelijk is met de verkiezing van Trump de neergang van het Westen niet tot staan gebracht en omgekeerd;. Het is zelf een symptoom van die neergang.

Kees van der Pijl

Amerikaans-Russische confrontatie, media en nepnieuws, Trump

De Russische hacks en de campagne om van Trump af te komen


De opwinding over de veronderstelde Russische hacks van de e-mails van de Democratische Partij, die inmiddels geleid heeft tot de uitzetting van 35 Russische diplomaten, is nog lang niet bedaard. De mainstream media gaan onverstoorbaar verder om dit verhaal te verbreiden hoewel de bron van de Wikileaks-publicaties overtuigend is geïdentificeerd (zowel door inlichtingenveteranen in de VS als door de voormalige Britse diplomaat Craig Murray) als een lek, geen hack.

Velen hebben ook wel ingezien dat we in werkelijkheid getuige zijn van een aanval op de door Donald Trump aangekondigde breuk met de interventiepolitiek.


Wat hier op het spel staat is ook helemaal geen ‘partijbelang’, maar het belang van het gevestigde blok van de heersende klasse in de VS, dat in beide partijen de boventoon voert. Door TTIP, TPP, CETA enz. en door buitenlandse interventie heeft dit blok decennia lang gepoogd de voortgaande opmars van het BRICS-blok als een nieuw centrum in the wereldeconomie en -politiek te verhinderen.


Trump vertegenwoordigt een coalitie van zelfstandige miljardairs en uiterst rechtse outsiders die willen breken met deze politiek, die chaos in de wereld heeft gebracht en de VS biljoenen dollars heeft gekost. In 2016, 13 jaar na de rampzalige Anglo-Amerikaanse invasie, zijn alleen al in Irak opnieuw meer dan 52 000 mensen omgekomen.

Intussen is China in 2015 de Verenigde Staten voorbij gestreefd als de grootste economie ter wereld (BBP gemeten in koopkracht, ‘ PPP’), India heeft Japan ingehaald, en zo verder. Met de BRICS-bank, via de Euraziatische Unie en de Shanghai Cooperation Organisation, gaat dit blok voort zichzelf verder te versterken. Overigens riskeert het daarbij, zolang het vasthoudt aan een (staats-) kapitalistisch model, meegetrokken te worden in de crisis van de kapitalistische orde; maar dat is een ander verhaal.

De e-mails van de Democratische Partij laten zien hoe de Hillary-machine erop uit was om Bernie Sanders uit te schakelen, ook al lieten de peilingen zien dat deze Trump verslagen zou hebben. Hillary daarentegen verloor, omdat de mensen genoeg hebben van oorlogen, van haar als vertegenwoordigster van het blok dat voortgaat ze te voeren, en niet in de laatste plaats, omdat de FBI in de laatste twee weken voor de verkiezingen het onderzoek aankondigde naar haar persoonlijke e-mail-correspondentie, onmiskenbaar een dreun voor haar campagne.

Het neoliberale interventieblok reageerde met een campagne om de stemmen opnieuw te tellen. Toen kwamen de oproepen aan de kiesmannen om te breken met de gewoonte (in veel staten een wettelijk vereiste) om voor de kandidaat te stemmen die de meerderheid in de betreffende staat heeft gehaald. En intussen werd de campagne om ‘Poetin’ af te schilderen als de duivel, bron van alle kwaad en wat er maar mis kan gaan, opgevoerd. 9 januari zal het Congres ook nog eens stemmen over de vraag of de presidentsverkiezing in november geldig is—normaal gesproken een routine-stemming maar in dit geval opnieuw een gelegenheid om een blokkade voor een Trump-presidentschap op te werpen.

Zou een presidentschap van Trump dan het moment markeren waarop het wegzinkende Westen terugtreedt van verdere overzeese interventiepolitiek? Ik zeg ‘het Westen’, omdat de droevige staat van de EU ook in aanmerking moet worden genomen. Europa heeft ten minste vanaf 2008 de nog resterende zelfstandigheid in de wereldpolitiek opgegeven en zichzelf tot gijzelaar van de prioriteiten van Washington gemaakt, in Oekraïne, Syrië, en elders.

Veel mensen klagen terecht over de bekrompenheid en het racisme van het team van Trump en van Donald zelf, zijn autoritaire roofzucht, en zo meer. Maar dan vergeet men dat de Oorlog tegen de Terreur, net als de Vietnamoorlog, de bloedbaden in Indonesië, eindeloze interventies in Latijns Amerika, of de bombardementen van Japanse steden met brandbommen en atoomwapens ook blijk gaven van bekrompenheid en racisme, en net zo goed een teken waren van autoritaire roofzucht—maar dan gericht op overzeese doelen en op vreemde volkeren, die soms met miljoenen werden gedood.

Nu keert zich dit naar binnen, misschien wel radicaler dan onder een presidentschap van Sanders omdat Bernie heel makkelijk in de oude sociaal-democratische val zou zijn getrapt waarbij de ruimte voor binnenlandse sociale politiek wordt gekocht door de imperialisten hun buitenlandse oorlogen te geven.

Wat daarbij het meest beangstigend is, is niet alleen dat de waarheid in deze kwesties niet meer uit de mainstream media kan worden gehaald. The Washington Post, die halverwege 2016 aan Amazon-eigenaar Jeff Bezos werd verkocht, is via Amazon nu ook direct verbonden met de CIA, waarmee Bezos zojuist een contract heeft gesloten ter waarde van tweemaal de prijs die hij voor de krant had betaald. Zo eindigt ‘de krant is een meneer’. Maar bovenop dit soort corruptie komt ook nog eens de Countering Foreign Propaganda and Disinformation Act dieObama op 23 december heeft ondertekend. Deze wet is erop gericht ‘Russische propaganda’ en ‘nepberichten’ uit te sluiten en moedigt Google, Facebook enz aan om stappen te zetten om ongewenste informatie ook te verwijderen.

Zo worden de mainstream media, die voortgaan met schrijven over de Russische hacks, de Russische invasie van Oekraïne, en zo meer, door deze nieuwe wet nu ook beschermd tegen feitelijke correctie.

Als hij het overleeft tot de inauguratie, zal Trump de toon tegenover Rusland misschien matigen, maar hij zal deze wet waarschijnlijk niet terugtrekken.Net zo min als hij de Patriot Act en de surveillancestructuur die door de onthullingen van Snowden zichtbaar is geworden, ongedaan zal maken.

Het belangrijkste is dat dit natuurlijk slecht nieuws is voor de Verenigde Staten (in zekere zin, oud nieuws). Maar de rest van de wereld krijgt de kans om weer enige bewegingsvrijheid te heroveren.

En nergens is dat meer urgent dan in Europa.

Kees van der Pijl

media en nepnieuws

Vrees voor Poetin-promotie verblindt ook de misschien wel beste krant

In Trouw van deze zaterdag 2 juli rapporteert de correspondent in Moskou over het in Berlijn opgerichte debatcentrum onder de welluidende naam Dialoog der Beschavingen (ik begin maar even met de termen die in het artikel worden gebruikt). Het stuk staat, zoals wel vaker als het over Rusland gaat, bol van de onwaarheden en dat is goed nieuws voor de Nederlandse regering en de door haar gesubsidieerde propaganda-activiteiten die Rusland in een kwaad daglicht moeten stellen, zoals Raam op Rusland van de geduchte Oostfrontstrijders Hubert Smeets, Laura Starink en het bekende kolonel b.d. reservoir waaruit dat soort activiteiten kan putten. 



De Dialoog der Beschavingen was een antwoord van de Iraanse geestelijke-annex-politicus Rafsanjani op Samuel Huntingtons these van en Botsing der Beschavingen. Geen van deze referentiepunten wordt in het artikel genoemd wat dat zou maar afleiden van de Vrees voor Poetinpromotie.


Toch zit daarin eigenlijk al het hele verhaal opgesloten want Huntington kwam met zijn Botsing-artikel in Foreign Affairs in 1993 toen de Sovjet-Unie was ingestort en de vraag rees, waarom de VS eigenlijk nog een defensiebegroting moesten hebben die net zo groot was als de rest van de wereld bij elkaar, waarom de NAVO moest blijven bestaan, enzovoort.

Na 9/11 kwam de respons van Rafsanjani die vreesde dat de VS nu het idee van de Botsing in de praktijk zouden gaan brengen tegen de Islam en hij zat er niet ver naast.

Huntington, zelf bij uitstek een Koude-Oorlogsideoloog, had in zijn artikel nog een dikke grens getrokken tussen de Westelijke en de Russisch-orthodoxe beschaving die dwars door Oekraïne liep, maar zag de voornaamste frontlijn toch tussen het Westen en een bondgenootschap van de Islam met China. Tamelijk onwaarschijnlijk, maar alles voor de goede zaak.

De Russen hadden de kaarten in Huntingtons geschriften (de boekversie kwam uit in 1998) goed bekeken en na het aan de macht komen van Poetin was Moskou niet langer bereid het opdringen van de VS en de NAVO tot aan de Russische grenzen te accepteren.

In 2002, toen Jakoenin het Iraanse idee aangeep om een voorzichtige bijstelling van Botsing naar Dialoog der Beschavingen tot stand te brengen, was ook Poetin nog optimistisch over de mogelijkheid om het Westen in zo´n dialoog te betrekken. Pas in 2003-04, na de Rose en Oranje revoluties in Georgië en Oekraïne, de inval in Irak, en de toetreding van de Baltische staten tot de NAVO, begonnen de Russen in te zien dat men rekening moest gaan houden met een Botsing.

Ik geloof zelf niet dat Beschavingen als zodanig met elkaar kunnen botsen dan wel spreken, en op Huntingtons eerste voorzet verschenen dan ook een reeks kritieken, zoals het boek van de Duitse vredesonderzoeker Dieter Senghaas (De botsing binnen beschavingen, 1998) over de strijd tussen vooruitstrevende en conservatieve krachten binnen de verschillende culturen, de artikelen van Robert Cox over de neoliberale antibeschaving van het Westen die alle andere dwingt tot aanpassing, mijn eigen trilogie (2007-2010-2015) over de betrekkingen tussen groepen die elkaar als buitenstaanders beschouwen, enz.

Omdat mijn Italiaanse collega in Sussex, Fabio Petito, zijn dissertatie aan LSE over dit onderwerp had geschreven en een rol speelde in de organisatie, heb ik de uitnodiging in 2009 om op Rhodos een World Public Forum van de Dialoog bij te wonen, aangenomen en ik heb daar geen spijt van. Vorig jaar oktober ben ik er nogmaals bij geweest.

Onder de experts die uitgenodigd waren (in het artikel in Trouw uiteraard tussen aanhalingstekens) en die ik daar heb gezien waren de Amerikaanse onderminister en architect van het NAVO-Rusland grondslagverdrag uit 2007, Strobe Talbott, Craig Calhoun, toen president van de Social Science Research Council in de VS en sinds enkele jaren Vice-Chancellor van LSE in Londen, en nog vele anderen, uiteraard ook Iraniërs, en daarnaast Maleisiërs, veel Italianen, en ga zo maar door. De organisatie was in handen van Russen, maar de naam Poetin heb ik nòch in 2009 nòch afgelopen oktober ook maar één keer horen noemen.

Het artikel in Trouw spreekt van ´lange discussies over internationale betrekkingen en de plaats van Rusland daarin´, ´tussen het nodige vertier´. Van vertier heb ik niets gemerkt, en de inderdaad lange discussies gingen helemaal niet over ´internationale betrekkingen en de plaats van Rusland daarin´ maar over de oorlogsdreiging, ecologische problemen, enz. In beide bijeenkomsten die ik heb bijgewoond had ik het gevoel een wat conservatief getoonzette versie van een congres met thema´s uit de tijd van de Perestroika bij te wonen.

Toen ik eerder dit jaar werd benaderd om zitting te nemen in de raad van advies van de denktank in Berlijn heb ik geen moment geaarzeld. In een tijd van ongekend oorlogsgevaar door aanhoudende Amerikaanse en NAVO-provocaties in Oekraïne en elders, ondersteund door een niet aflatende media-campagne tegen de tot in het absurde uitvergrote figuur van Poetin als belichaming van alle kwaad, is iedere vorm van dialoog belangrijk.

´Critici denken dat een nieuw debatcentrum in Berlijn vooral reclame voor Rusland gaat maken´. Er wordt niet één van deze critici met name genoemd en wie ook maar enige kennis van zaken heeft weet dat voor die veronderstelling na 14 jaar Dialoog der Beschavingen geen enkele grond bestaat.

Maar om de Nieuwe Koude Oorlog op temperatuur te houden is alles geoorloofd, ook in Trouw.

Kees van der Pijl

media en nepnieuws

Tussen de Russen (nouja, met Clingendael, Radio Free Europe en de NRC)

Zojuist komt de uitnodiging binnen van de eerste bijeenkomst van de groep die van onze regering drie ton heeft gekregen om de anti-Poetin-campagne in Nederland niet te laten inzakken. Na de pijnlijke nederlaag in het Oekraïne-referendum is het immers zaak de oorlogsstemming niet te laten verslappen. Regeren is vooruitzien! Het doel, in dit geval à raison van 12 euro 50 toegang, is om de demonisering van een leider die niet luistert naar de instructies uit het Westen op peil te houden.



De hierboven afgebeelde illustratie bij de uitnodiging geeft die inzet goed weer. En de introductie liegt er niet om. ´Rusland is niet uit het nieuws weg te slaan´. En waarom?

´Twee jaar geleden ‘slechts’ nog vanwege het steunen van het regime van de Oekraïense ex-president Janoekovytsj´.

Dat voorspelt niet veel goeds, want ja, ´regime´—Janoekowitsj was corrupt maar toch echt gekozen. En ´steunen´? Poetin was allerminst onder de indruk van zijn Oekraïense ambtgenoot en deed slechts een tegenbod tegen het EU-Associatieaccoord nadat zijn eerdere voorstel om een tripartite overleg (EU, Oekraïne, Euraziatische Unie) door de EU was afgewezen.

Maar terug naar ´Tussen de Russen´. Immers, ´daarna volgde de bezetting van de Krim en het helpen van de separatisten aan de oostgrens van Oekraïne´.

Even de gewapende staatsgreep die de door Victoria Nuland uitgekozen Jatsenjoek premier maakte, overgeslagen. Dat de helft van de Oekraïense bevolking van haar rechten werd beroofd en in verzet kwam tegen de bloedige onderdrukking door fascistische groepen geleid door de aanvoerder van de staatsgreep, Andriy Paroebiy—dat wéét de NRC-lezer niet eens. Dat Rusland het referendum van de overwegend door Russen bewoonde Krim honoreerde en zo zijn strategische belangen veilig stelde nadat drie Oekraïense ex-presidenten een oproep hadden gedaan de pacht van de marinebasis in Sebastopol per 2017 op te zeggen—telt allemaal niet mee!

Verder met ´Tussen de Russen´. ´Het neergehaalde MH17-toestel zou via de Oekraïense rebellen ook naar Rusland te herleiden zijn´. Ja, als je alleen de NRC leest. Is het ´zou´ misschien een indicatie dat men beseft dat het mogelijk anders ligt?

´Russische vliegtuigen bombarderen Syrische strijders ter ondersteuning van Assads regime´. Let even op: de ´Syrische strijders´, dat zijn dus degenen die de aanslagen in Brussel pleegden, die gevangen hun keel doorsnijden voor het oog van de camera, die van Syrië een volgend Irak en Libië willen maken. Assad, ja dat is een regime, maar de Russische interventie heeft de strijdende partijen in Genève aan tafel gebracht. Of niet soms? Even vragen op de bijeenkomst van ´Tussen de Russen´!

Tenslotte, altijd goed als uitsmijter, ´Ondertussen worden homo’s bedreigd en mishandeld, oppositiepartijen onderdrukt en lijkt er geen eind aan de heerschappij en populariteit van Poetin te komen´. Mooi zo, in één zin. Poetin vet gedrukt. Voor wie nog niet wist wie er achter die bedreigingen zit!

Ik zou het allemaal gewoon terzijde hebben gelegd als ik niet wist dat aan deze oorlogspropaganda drie ton overheidsgeld is besteed. Terwijl de regering ´nadenkt´ over hoe er met de referendumuitslag moet worden omgegaan, worden hier alweer spijkers met koppen geslagen. Maar is op 6 april nu niet juist duidelijk geworden dat met deze stroom leugens en de volstrekt eenzijdige informatie van de kant van overste De Haas van Clingendael (´hoogleraar aan de Nazarbayev-universiteit van Kazakhstan´, een bekend centrum van wetenschapsbeoefening), een medewerkster van Koude-Oorlogsfossiel Radio Free Europe, en de onvermijdelijke Smeets van de NRC, alleen maar averechts werkt?

Ik heb weinig op met Poetin—Gorbatsjov, daar had ik mijn hoop op gevestigd. Maar Gorbatsjov was niet populair in de USSR, Poetin wèl in Rusland. Jammer voor ´Tussen de Russen´, en daar zal de drie ton van de regering ook weinig aan veranderen.

Zoals de oude rot Kissinger waarschuwde, we moeten bij de behandeling van Rusland na de nederlaag in de Koude Oorlog er op letten dat ze niet ook nog eens met terugwerkende kracht de verliezers van de Tweede Wereldoorlog worden. Want het voortdurend vernederen van een land, het bespotten van zijn gekozen leiders, brengt echt niet een leider voort zoals wij die willen. Echt, er komt geen Alexander Pechtold of Mark Rutte (grapje) in het Kremlin!

Als Poetin ten val wordt gebracht, en daar wordt in het Westen aan gewerkt, in Oekraïne, in Syrië, met sancties, en door het steunen van oppositionele krachten in Rusland zelf, dan komt er iemand die vele malen kwaaier is dan Poetin.

´Hoe kunnen we de schijnbaar onbehouwen en brutale Russische geopolitieke houding verklaren?´ vraagt Tussen de Russen. Nee, dan die van ons, in Joegoslavië, Afghanistan, Irak, Libië…! De Russen steunen Poetin omdat hij zich (eigenlijk nog heel gematigd) verzet tegen die politiek. En als hij daarin faalt, dan zullen ze iemand kiezen die dat beter doet. Dan zullen we nog naar Poetin terugverlangen.

Kees van der Pijl