MH17

Category
media en nepnieuws, MH17, Nederlandse politiek

Wordt MH17 ons 9/11? (28) Waarom de enige criticus van de Nederlandse regering tot zwijgen werd gebracht

Halverwege november kwam CDA-kamerlid Pieter Omtzigt onder vuur te liggen omdat hij op een bijeenkomst aan de VU over het neerhalen van vlucht MH17 een getuige zou hebben opgevoerd die feiten te berde bracht die tegen het officiële standpunt ingaan. Een privé-sms waarin Omtzigt de getuige behulpzaam wilde zijn met het inkorten van zijn verklaring aangezien die op zijn best een minuut de tijd zou krijgen, werd aan NRC Handelsblad doorgespeeld. De krant trok daarop Omtzigts geloofwaardigheid in twijfel en riep zelfs op tot zijn aftreden. 

 
 
Dit was niet alleen maar een manier om af te komen van het enige parlementslid dat er onophoudelijk op heeft aangedrongen dat de regering Rutte’s belofte inlost dat de onderste steen inzake MH17 boven moet komen. Omtzigt is daarnaast immers ook woordvoerder van zijn partij in belastingzaken, pensioenen en de euro en op dat vlak was hij een nog grotere zwakke plek voor de zittende macht. Dit is ook de reden waarom zijn behulpzaamheid jegens een Oekraïense man opeens werd opgetuigd als iets dat grensde aan landverraad.

Toen afgelopen mei de MH17-bijeenkomst aan de VU plaatsvond, waren de verkiezingen nog maar twee maanden achter de rug en er was nog geen nieuwe regering. De opname van de getuige (die de indruk wekte vooral uit te zijn op het verkrijgen van asiel in Nederland) bij het afleggen van zijn verklaring circuleerde al zonder veel opzien te baren. De bewering dat één of meer straaljagers waargenomen waren in de buurt van MH17 was al vele malen eerder gedaan door aanmerkelijke betrouwbaarder getuigen; hier was het niet eens de man zelf maar zijn vrouw die de vliegtuigen had gezien.

Nu dan naar november jl., toen NRC Handelsblad met zijn ‘primeur’ kwam, zes maanden na dato. Na een moeizame kabinetsformatie die de hele zomer in beslag nam, compleet met volledige vakanties, was er nu een regering van VVD, D66, CDA, and ChristenUnie (de laatste hielden de onderhandelingen nog eens voor een week op omdat hun voorman een popconcert in Duitsland moest bijwonen). Deze coalitie had echter maar 76 zetels, een meerderheid van één. En dan kwam ze ook nog eens met de aankondiging dat ze de dividendbelasting zou afschaffen, een cadeau aan de zakenwereld van 1,4 miljard euro per jaar—hoewel niet één van de coalitiepartners dat in hun verkiezingsprogramma’s had staan.
Maar goed, zoals Marx al vaststelde in het Communistisch Manifest, een regering is hooguit een comité dat de dagelijkse belangen van de kapitalistische klasse behartigt; en die klasse had het afschaffen van de dividendbelasting al lang op de agenda staan.
In 2009 presenteerde de voorzitter van werkgeversverbond VNO-NCW een rapport aan de toenmalige premier Balkenende over ons belang bij het hierheen halen van de hoofdkantoren van grote bedrijven en de noodzaak van het afschaffen van de dividendbelasting, bij alle al bestaande belastingvoordelen die ons land het bedrijfsleven biedt. Die hebben Nederland gemaakt tot de belangrijkste sluis in het doorlaten van geld dat op zoek is naar een veilige bestemming in een belastingparadijs. Hoe dan ook, volgens een recent onderzoek van onderzoeksbureau SOMO adviseerde het Ministerie van Financiën tegen het afschaffen van de dividendbelasting.
In 2014 was het de beurt aan de Amerikanse Kamer van Koophandel in Nederland (AmCham) om de staatssecretaris van financiën te vragen de dividendbelasting af te schaffen. Weer adviseerde het ministerie om dat niet te doen, met de waarschuwing dat het 1,6 miljard euro zou kosten en vooral buitenlandse eigenaren zou bevoordelen. Voortgaande onthullingen over belastingontduiking en publieke onrust daarover brachten de EU en de OESO er vervolgens toe om maatregelen te gaan voorbereiden tegen belastingparadijzen, en daardoor zou de Nederlandse rol als fiscale sluis mogelijk in het geding kunnen komen. Premier Rutte organiseerde daarom op 19 mei 2015 een diner in het Catshuis om te bespreken hoe Nederland de te verwachten problemen zou kunnen omzeilen. Prompt kwam Shell in april 2016 weer op de proppen met een verzoek om de dividendbelasting af te schaffen, als men tenminste wilde dat verdere ontginning van de Nederlandse gasreserves in het vereiste, gunstige zakenklimaat ter hand zou worden genomen.
Na de verkiezingen, waarin zoals gezegd de dividendbelasting niet ter sprake was gekomen, stelde de AmCham (waarin ook vele Nederlandse bedrijven, o.a. Shell, vertegenwoordigd zijn, zie American Chamber of Commerce) de belasting opnieuw aan de orde. In een investeerdersrapport uit mei, met de kabinetsformatie nog in volle gang, prees de AmCham het Nederlandse belastingstelsel maar waarschuwde tevens dat ons land achter begon te lopen in het verlagen van belasting op bedrijven. Een nieuwe regering zou daarom een duidelijk signaal aan buitenlandse investeerders moeten geven. Toen kwam de aankondiging van het nieuwe kabinet-Rutte III dat het de dividendbelasting per januari 2019 zou afschaffen. Algemene consternatie.
Nu dan terug naar Pieter Omtzigt, woordvoerder van zijn partij inzake MH17 en in belastingzaken. In de algemene beschouwingen over financiën in de Tweede Kamer op 8 november werd Omtzigt door andere kamerleden belaagd nadat hij verklaard had dat hij zich tegenover de ‘interessante plannen’ van het kabinet net zo kritisch zou opstellen als kamerlid voor de regeringscoalitie als hij dat had gedaan als lid van de oppositie. Hierdoor kwam hij onder vuur te liggen van Renske Leijten van de SP met de uitdrukkelijke uitnodiging om dan ook maar de oppositie te versterken inzake de dividendbelasting. Nadat Leijten de aanval had ingezet, kwamen ook andere oppositie- woordvoerders los, allemaal tegen Omtzigt alsof hij in zijn eentje het kabinet vertegenwoordigde.
Nadat Omtzigt de kwestie van de dividendbelasting doorverwezen had naar het kabinet, kwam hij te spreken over de belastingontduiking van de ‘Paradise Papers’. Op pagina 39 van de Handelingen wijst hij op het verdrag over uitwisseling van belastinggegevens van zwartspaarders en dat Nederland daarin achterblijft (het halfjaarlijkse rapport inzake belastingontduiking is per 1 januari 2017 ten onrechte niet in het centrale register gedeponeerd). Hij zegt dan dat hij uitkijkt naar de eerstvolgende rapportage, duidelijk aangevend dat hij de regering daarop ook zal aanspreken.
Was dit de druppel die de emmer deed operlopen? Nu immers kwam NRC Handelsblad binnen enkele dagen met wat we alleen maar kunnen kwalificeren als een karaktermoord op een van onze beste, meest integere parlementariërs. Door een half jaar oude kwestie van geen enkel belang op te rakelen kwam men zo ook af van de MH17-criticus die de regering, die er duidelijk op uit is de MH17-zaak in de doofpot te stoppen, consequent het vuur na aan de schenen heeft gelegd. En in plaats van Omtzigt te verdedigen, ging fractievoorzitter Buma met zijn luchtfietserij over ‘Russische inmenging’ de paranoïde sfeer waarin de NRC zijn laffe aanval kon lanceren, nog eens opwarmen. Het gewraakte kamerlid kon intussen weinig anders dan officieel verklaren dat hij niet langer woordvoerder over MH17 zou zijn.
Maar laat niemand denken dat daarmee de kwestie begraven is! (Wordt vervolgd)
Kees van der Pijl (met dank aan Babette U.)
media en nepnieuws, MH17

Wordt MH17 ons 9/11? (27) Bellingcat, hofleverancier van nepnieuws

2 november kwam The Intercept met een stuk van Avi Asher-Schapiro over de rol van beelden op sociale media bij de vervolging van oorlogsmisdaden. Daarin wordt het verwijderingsbeleid belicht dat sociale mediabedrijven hanteren voor gewelddadige video’s. Helaas raakt het webtijdschrift, opgezet door Glenn Greenwald, beroemd om zijn Snowden onthullingen, in dit geval het spoor bijster, en het is ook een verraderlijk onderwerp. Elliot Higgins, oprichter van ‘Bellingcat’ (foto) wordt hier als getuige opgevoerd; volgens The Intercept is dit ‘een in het Verenigde Koninkrijk gevestigde, gerenommeerde organisatie die zich wijdt aan het bestuderen van beelden uit conflictgebieden zoals Syrië, Oekraïne en Libië.’

 
 
Helaas is Bellingcat intussen zo vaak betrapt op het verspreiden van verzinsels dat Higgins wel de laatste zou moeten zijn om als onpartijdige arbiter erbij gehaald te worden om het kaf van het koren te scheiden.
 

YouTube, onderdeel van Google, zette eerder dit jaar een systeem van kunstmatige intelligentie in om extremistische propaganda van het internet te halen. Het resultaat was dat bijna 1000 groepen en individuen hun rapportages over de Syrische crisis kwijt waren. En dat lot trof dan ook nog eens onze ‘in het Verenigde Koninkrijk gevestigde, gerenommeerde organisatie’.

Ten aanzien van Syrië opereert Higgins als ‘Brown Moses’. In die hoedanigheid steunde hij de claims van de Amerikaanse regering dat een gasaanval in Ghouta in 2013 de verantwoordelijkheid was van het regime van Assad. De analyse van Seymour Hersh daarentegen was dat het een provocatie was om de VS zo ver te krijgen om in Syrië te interveniëren. Daarop volgde prompt de volgende dag een aanval van Higgins. Maar zijn beweringen werden weer onderuit gehaald door enkele specialisten van MIT die niet aarzelden om te verklaren dat Higgins ondanks de enorme hoeveelheid materiaal die hij had verzameld, ‘niet weet waar hij het over heeft’.

De rol van nepnieuws inzake de misdaden van vijanden is om een publiek dat daar weinig voor voelt, zo ver te krijgen dat het toch militaire avonturen gaat steunen. Dat hebben we kunnen zien bij de verzonnen aanval door Vietnamese patrouilleboten op Amerikaanse oorlogsschepen die aanleiding werd voor de luchtaanvallen op Noord-Vietnam, bij de massavernietigingswapens van Saddam Hoessein, en nog veel meer.

Op 15 juli 2014 kwam Higgins online als ‘Bellingcat’ om verslag te doen van de burgeroorlog in Oekraïne, die was uitgelokt door de (door de Amerikanen gesteunde) nationalistische staatsgreep in Kiev in februari van dat jaar. Twee dagen laten, op de 17de, werd Malaysian Airlines vlucht MH17 neergehaald, vlak bij de Russische grens. Zoals mijn te verschijnen boek over de zaak laat zien, overwogen Nederland en Australië ongeveer een week lang om een militaire operatie in oost-Oekraïne te starten, mogelijk met Amerikaanse steun.

Vanaf de eerste dag verbreidde Bellingcat de uiterst onaannemelijke claim van het ministerie van binnenlandse zaken in Kiev dat het vliegtuig neergeschoten was met een Buk luchtdoelraket afgevuurd van een lanceervoertuig dat door Rusland geleverd was aan de oost-Oekraïense rebellen (en daarna weer teruggereden). Sindsdien is Bellingcat door de mainstream media in het Westen als een serieuze nieuwsbron behandeld. Bij de start van de referendumcampagne over het EU associatieaccoord met Oekraïne begin 2016 werd op alle zenders uitgezonden dat Bellingcat zojuist ‘ontdekt had’ dat het neerhalen van MH17 geschied was op persoonlijk bevel van Poetin.

Uitgaande van Higgins’ norm voor geldig bewijs, zou het online gaan twee dagen voorafgaand aan de tragedie voldoende zijn om aan te tonen dat Bellingcat medeplichtig was aan het in elkaar zetten van een casus belli. Of was het een toevallige samenloop?

Iets anders is het om Higgins te beschrijven als ‘burgerjournalist’ of Brown Moses/Bellingcat als ‘in het Verenigde Koninkrijk gevestigde, gerenommeerde organisatie’, zoals The Intercept doet. Want ook ten aanzien van Oekraïne is Bellingcat weer betrapt op het verspreiden van leugens (Der Spiegel). De Bellingcat-agenda is de NAVO-agenda.

Higgins is immers met huid en haar verkocht aan de Atlantische veiligheidsstructuur. Hij is Non-Resident Fellow van het ‘New Information Frontiers Initiative’ van de Atlantic Council, het belangrijkste plannings- en adviesorgaan van de NAVO. In 2015 was hij co-auteur van een rapport voor de Council over de ‘Russische oorlog in Oekraïne’, dat hij ook in het Europese parlement mocht presenteren op uitnodiging van

Guy Verhofstadt, ook al een nieuwe Koude Oorlogsstrijder. Generaal Breedlove, wiens gehackte e-mails ik uitvoerig citeer in mijn boek, complimenteerde Bellingcat voor het traceren van Russische troepenbewegingen in Oekraïne. Daarnaast is Higgins Visiting Research Associate in het Centre for Science and Security Studies, onderdeel van het Department of War Studies, King’s College London.

Dus toen YouTube besloot om samen met Higgins een programma te ontwikkelen genaamd ‘Montage’ om de analyse van conflictvideos via crowdsourcing te financieren (hoewel ze eerst zijn materiaal hadden verwijderd) werkte YouTube met een vertrouwde partner. Maar goed, zoals Nafeez Ahmed heeft laten zien, zijn Google/YouTube, Facebook, en andere sociale mediabedrijven altijd in bed geweest met de Amerikaanse nationale ve
iligheidsstaat.

Higgins heeft in een tweet mijn nog te verschijnen boek een ‘monument van domheid’ genoemd. Van een man die zijn bewijs zo zorgvuldig behandelt, kan ik dat alleen maar als compliment beschouwen. Want zelfs de Duitse vertaling, die het eerst zal verschijnen, is nog niet uit en hij kan er dus geen regel van gelezen hebben.

Misschien moet The Intercept in het vervolg ook iets iets beter uitkijken wie ze het woord geven.

Kees van der Pijl

lezingen/bijeenkomsten, MH17

Debatcafé MH17-onderzoek

In de eerste aflevering van het Haarlemse Debatcafé van dit seizoen vertelt Kees van der Pijl over zijn zienswijze op het onderzoek naar de ramp met de MH17. De avond begint op dinsdag 19 september om 20.00 uur en vindt plaats in De Pletterij, Lange Herenvest 122, 2011 BX Haarlem (15 minuten lopen vanaf het station.
foto van eerdere bijeenkomst met Kees van der Pijl in de Pletterij
Wat was de invloed van de geopolitiek op de wijze waarop met het onderzoek naar de MH-17 ramp is omgegaan?

Kees van der Pijl, politiek wetenschapper, werkzaam geweest aan de Universiteit van Sussex geeft daarover een inkijk in zijn boek, dat binnenkort verschijnt.. Hij neemt geen stelling hoe en door wie het vliegtuig is neergehaald. Het boek begint aan de andere kant, met het oprukken van NAVO en EU naar het oosten na de instorting van het Sovjetblok.

Een kleine toelichting: Ten tijde van de ramp was een bijzonder spannende geopolitieke situatie ontstaan. Oekraïne was het volgende land om in de westerse invloedssfeer te worden gebracht maar voor de Russen was de maat vol. De huidige oorlogssituatie daar is eigenlijk een proxy oorlog tussen Amerikaanse en Russische belangen om invloed.

Tegelijkertijd groeide de Russische invloed juist door samenwerking in BRICS (Brazilië, Rusland, India, China en Zuid-Afrika) verband met onder meer China. Op de dag voor de crash tekenden de BRICS leiders in Brazilië het handvest van een alternatief voor IMF en Wereldbank, en sprak Poetin met Merkel af om een integrale regeling voor Oekraïne uit te werken. De USA eiste sancties tegen Rusland, maar de EU deed niet mee.

Een dag later werd MH17 neergehaald en Poetin kreeg direct de schuld. Brussel ging om. Een nieuwe koude oorlog was een feit.Bij het zoeken naar de schuldigen mocht Oekraïne, zelf verdachte, aan het onderzoek meedoen, zelf alle gegevens leveren en kreeg ook nog vetorecht inzake de uitkomsten van het onderzoek. Russische radarbeelden werden niet gebruikt en de Amerikanen hielden ze geheim. De uitkomst was volgens Van der Pijl dan ook voorspelbaar: het is de schuld van Rusland.

De ramp met vlucht MH17 in Oost-Oekraïne, nu ruim drie jaar geleden, is door de officiële onderzoekscommissies geheel opgehelderd.Het vliegtuig zou met een Buk-raket, aangevoerd vanuit Rusland en daar weer teruggebracht, zijn neergehaald door rebellen in de Donbass. Op de achtergrond de figuur van Poetin.Kees van der Pijl geeft een inkijk in zijn boek, dat in oktober eerst in Duitse vertaling, begin 2018 in het Engelse origineel en daarna in het Portuguees in Brazilië zal uitkomen. Hij neemt geen stelling hoe en door wie het vliegtuig is neergehaald. Het boek begint aan de andere kant, met het oprukken van NAVO en EU naar het oosten na de instorting van het Sovjetblok. In 2014 leidde dat tot een pro-Westerse staatsgreep in Kiev, geregisseerd door het Amerikaanse State Department.

Tegen de nieuwe ultra-nationalistische machthebbers kwamen de Russische delen van Oekraïne die in 1922 resp. 1954 bij de Oekraïense Sovjetrepubliek waren gevoegd in verzet.Dit gebeurde tegen de achtergrond van een heftige geopolitieke strijd, die in Europa werd uitgevochten tussen de USA en Rusland. De USA acht het van cruciaal eigenbelang om de rol van Rusland in de wereld, en zeker in Europa, zo klein mogelijk te houden. Die was in 2014 juist groeiende, niet alleen in Oekraïne, maar in de hele wereld, o.a. door BRICS-samenwerking met China. Ook de sterk groeiende handel met de EU (zoals de levering van heel veel gas) versterkte de Russische positie.

Op 16 juli 2014 tekenden de BRICS-leiders in Brazilië het handvest van een alternatief voor IMF en Wereldbank, en sprak Poetin met Merkel, om een integrale regeling voor Oekraïne uit te werken. Diezelfde dag kondigden de VS sancties tussen Rusland af, met energie als belangrijk onderdeel. De EU wilde deze sancties echter niet volgen. De volgende dag werd MH17 neergehaald. Brussel zwichtte en de onderhandelingen met Merkel werden afgebroken.In dit geopolitieke spanningsveld vond het MH17-onderzoek plaats, waarbij Kiev een veto-recht heeft bedongen inzake de uitkomsten van het onderzoek en zelf alle gegevens, zoals telefoontaps, mocht aanleveren. Zonder Amerikaanse of Oekraïense radar- of satellietbeelden.
MH17

Wordt MH17 ons 9/11? (26) De EU en de sancties na het neerhalen

In reactie op mijn laatste blog over het voorstel van een Nederlandse generaal om afwijkende meningen op Internet, in het bijzonder inzake MH17, tot zwijgen te brengen, heb ik een aantal commentaren ontvangen inzake de claim dat de EU zich pas voegde naar de Amerikaanse sancties van 16 juli 2014 NA het neerhalen. 
Want het was toch zo dat ook de Europese Raad (het orgaan van de regeringsleiders) bij elkaar kwam in een speciale ziting, eveneens op de 16de, om sancties te bespreken?
Dit is het waard om in detail te bezien, aangezien ik in mijn te verschijnen boek volhou dat het pas het neerhalen van MH17 was waardoor de EU werd overgehaald om het Amerikaanse initiatief te volgen.

 
 

Op 17 juli rapporteerde de BBC dat ‘De VS en de EU de sancties tegen Rusland hebben aangescherpt vanwege de beweerde steun van dat land voor de separatisten die vechten in Oekraïne’. President Poetin, die nog in Brazilië was, gaf als commentaar op deze sancties dat ze ‘de Amerikaans-Russische betrekkingen op een “doodlopend spoor” zouden leiden. Over de EU zegt het BBC-rapport dat ‘zij eind juli details van de sancties zou geven’. Dat was inderdaad het voornemen. Brussels was niet overtuigd, er stond te veel op het spel.
De Europese Raad kwam op 16 juli bij elkaar, de dag voor het neerhalen. Het communiqué was uitgebreid, met veel verwijzingen naar Russische misdaden, maar het benadrukte ook ‘de vastbeslotenheid van de Europese Unie om driehoeksonderhandelingen door te zetten over de voorwaarden van de gastoevoer van de Russische Federatie naar Oekraïne en prijst de inspanningen van de Commissie in dat opzicht. Het vinden van een spoedige overeenstemming hierover is belangrijk voor de stabilisatie van de Oekraïense economie en voor het veilig stellen van de verzekerde aanvoer en doorvoer van aardgas door Oekraïne.’

Op 17 juli gaf de Raadspresident Herman van Rompuy een verklaring uit die samenvatte dat er in feite te weinig overeenstemming was om verdere stappen te nemen.

´We habben een goede bijeenkomst gehad, een beetje korter misschien dan sommigen hadden verwacht. Dat is een beetje jammer maar niet dramatisch, helemaal niet dramatisch. In de afgelopen weken heb ik uitgebreide besprekingen gevoerd, zowel via de telefoon als in levenden lijve, met alle leden van de Europese Raad. Mijn conclusie was dat we nog niet op het punt zijn waar we een eensgezinge oplossing voor een volledig pakket van afspraken kunnen bereiken. We gaan door met overleg. De Europese Raad zal beslissingen inzake het hele pakket nemen op onze volgende zitting, 30 augustus.’


Interessant genoeg kwam de Europese Raad zelfs op 18 juli nog met een verklaring die niet verder ging datn ‘Zoals overeengekomen door de Europese Raad op 16 juli, heeft de Raad vandaag de juridische basis voor Europese beperkende maatregelen verbreed met het oog op de situatie in Oekraïne.’ Dit was met andere woorden slechts een uitvoeringbesluit dat herhaalde wat in principe al overeengekomen was op de 16de. De verklaring herhaalde inderdaad dat ‘de Raad gehouden is om een eerste lijst [getroffen] instellingen aan te nemen, inclusief die uit de Russische Federatie, eind juli.’

Pas op 22 juli kwam de Europese Raad met een verklaring die MH17 noemde, ‘Raad gaat over tot actie na het neerhalen van vlucht MH17.’ Deze verklaring, die net als de andere is opgenomen in ‘Timeline – EU restrictive measures in response to the crisis in Ukraine’, betuigt medeleven en komt met een aantal gerelateerde eisen zoals toegang tot de rampplek (dit was in feite geen punt omdat zelfs vertegenwoordigers van Kiev toestemming hadden om daar te verschijnen, zij het zonder wapens; premier Najib Razak van Maleisië verscheen daar nota bene incognito en nam de zwarte dozen van de opstandelingen van de Donbass in ontvangst, dezelfden die onze Frans Timmermans in de VN ‘geboefte’ noemde).

Inzake sancties verklaarde de Raad (in feitde de ministers van buitenlandse zaken, niet de regeringsleiders): ‘De Raad vroeg voor en versnelling van de voorbereiding van de maatregelen die op de speciale zitting van de Europese Raad op 16 juli waren overeengekomen. Een lijst van instellingen en personen die onder de verscherpte criteria vallen die op 18 juli door de Raad zijn aangenomen.’ Op 24 juli moesten de voorstellen voor actie worden voorgelegd, ‘inclusief betreffende toegang tot kapitaalmarkten, defensie, goederen met dubbele bestemming, en gevoelige technologieën inclusief voor de energiesector.’

Dat was dus het effect van het neerhalen van MH17. Eerst aarzeling en vooruitschuiven, en dan, na de ramp, een ommezwaai naar het volgen van de Amerikaanse sancties van 16 juli.

Ik denk niet dat het duidelijker kan worden gemaakt.

Kees van der Pijl (met dank aan Hector Reban)

MH17

Wordt MH17 ons 9/11? (25) De overheid, de media en de generaal

Generaal Wilfred Rietdijk, adviseur van het ministerie van defensie, heeft afgelopen week in een interview voorgesteld dat de overheid en de ‘belangrijke media’ gaan samenwerken om ervoor te zorgen dat nepnieuws de mensen niet meer of minder makkelijk bereikt. De generaal noemt MH17 een voorbeeld van disinformatie waarmee ‘Moskou’ Nederlandse burgers zou manipuleren. 

 
 
De eerste reactie zou eigenlijk moeten zijn dat de samenwerking tussen overheid en media al loopt als een trein, want de informatie over zaken zoals MH17 is volledig gelijkgeschakeld. 

Met de sleepnetwet die het mogelijk moet maken dat we niet alleen worden afgeluisterd maar dat de politie al meekijkt als we de laptop aanzetten, kan alternatieve informatie in een vroeg stadium worden opgespoord, dus waar maken we ons nog zorgen over?

 

Dat ik over MH17 redelijk ben ingelicht, is niet dankzij de ‘belangrijke media’ en al helemaal niet dankzij de Nederlandse overheid. Integendeel, zonder de aanvoer van alternatieve informatie zou ik nog altijd moeten aannemen dat het vliegtuig is neergehaald door pro-Russische rebellen met een door Rusland aangeleverde Buk luchtdoelraket.

Natuurlijk is op het internet ook royale aanvoer van nepnieuws, maar uit andere, plausibele verklaringen en het aangedragen bewijsmateriaal is tot op zeer grote hoogte een veel realistischer beeld te reconstrueren dan het officiële standpunt.

‘MH17 heeft Oekraïne gered’, verklaarde Porosjenko ruim een week geleden. Dat klopt. Tenminste, als we voor ‘Oekraïne’ lezen, de ultra-nationalisten die in februari 2014 in Kiev met steun van de NAVO een gewapende staatsgreep pleegden, en we nemen in aanmerking wat er op de datum 17 juli van dat jaar op het spel stond. Dan heeft de president-oligarch die in mei gekozen werd om het coup-regime een vernis van legitimiteit te verlenen (en die alleen al in 2015 zijn vermogen verzevenvoudigde), echt gelijk.

Want op 16 juli hadden president Poetin en kanselier Merkel een principeakkoord bereikt voor een integrale regeling van de crisis in Oekraïne, die een eind aan de burgeroorlog zou hebben gemaakt, de aansluiting van de Krim bij de Russische federatie zou hebben erkend, en Oekraïne zou hebben verplicht af te zien van het najagen van het NAVO-lidmaatschap in ruil voor een Russisch akkoord voor Kievs associatie met de EU. Daarbij zegde Rusland een grootschalig herstelprogramma voor de Oekraïense economie toe dat o.a. de leverantie van goedkoop gas zou omvatten, een paragraaf die Dmytro Firtasj voor zijn rekening nam, de oligarch die meestal als de vertegenwoordiger van Gazprom in Oekraïne wordt beschouwd.

Poetin en Merkel spraken elkaar in Brazilië, waar de Russische president en de overige staatshoofden van het BRICS-blok hun handtekening zetten onder het handvest van een BRICS-bank, die als alternatief voor IMF en Wereldbank moest gaan functioneren (iets waar nog weinig van is terechtgekomen, maar dat wist men toen niet); Merkel was in het land vanwege de eindronde van het wereldkampioenschap voetbal.

Op 16 juli vaardigde de VS prompt een nieuwe ronde sancties tegen Rusland af, die de al eerder ingestelde strafmaatregelen, die de gasleveranties aan Europa moesten bemoeilijken, en die in het bijzonder bedoeld waren om de geplande South Stream-pijplijn door de Zwarte Zee te blokkeren.

Deze sancties waren voor de landen van de EU bijzonder schadelijk omdat de handel tussen de EU en Rusland tien maal zo groot is als tussen de VS en Rusland. Ook zijn veel landen afhankelijk van Russisch gas, vooral Italië en Duitsland. Ook in dat licht dus geen wonder dat Merkel er veel aan gelegen was om met Rusland een akkoord over Oekraïne te sluiten.

Die nacht, van 16 op 17 juli, was er intensief telefoonverkeer tussen de Amerikaanse vice-president Biden, Merkel en Porosjenko, en ook belde Merkel direct met Obama. In de loop van de 17de, zo weten we van een alternatieve (regeringsgezinde) bron uit Oekraïne, was er groeiend ongeduld in Kiev inzake de instemming van de EU-regeringsleiders met de Amerikaanse sancties, en het kan niet anders of er was ook grote onrust over de Poetin-Merkel ‘Land for gas’-overeenkomst met haar erkenning van de afscheiding van de Krim.

Later die dag vloog Poetin terug naar Moskou. Hij passeerde Warschau een half uur nadat MH17 over die stad was gevlogen, maar daarna was de Maleisische Boeing naar het zuiden afgebogen, om uiteindelijk, eind van de middag lokale tijd, te worden neergehaald vlakbij de Russische grens in Oost-Oekraïne.

De Nederlandse regeringsinstanties (inclusief de officiële onderzoekscommissies) en de ‘belangrijke media’ weten wie dat gedaan heeft. Maar volgens meer geloofwaardige deskundigen, die via alternatieve media opereren omdat ze door de ‘belangrijke media’ genegeerd worden, dus Max van der Werff, Hector Reban, en anderen, is dat niet zeker en dankzij het feit dat Generaal Rietdijks voorstellen nog maar een proefballonnetje zijn, kunnen we de kwaliteit van beide informatiekanalen in alle vrijheid vergelijken.

Dan is het niet moeilijk om vast te stellen dat Van der Werff, Reban c.s. de beste papieren hebben.

Volgens Mark Leonard, oprichter en directeur van de Europese Raad voor Internationale Betrekkingen, zou het zonder MH17 bijzonder moeilijk zijn geweest, voldoende steun voor de nieuwe sancties tegen Rusland te vinden; volgens Porosjenko is Oekraïne zoals al aangehaald, door het neerhalen van het vliegtuig ‘gered’, want het overleg tussen Poetin en Merkel werd prompt afgebroken.

Wie het vliegtuig heeft neergehaald weet ik niet, maar over wat en wie er door de tragedie ‘gered’ werden, kan weinig twijfel bestaan. Als we daarbij ook meenemen dat Oekraïne zowel inzake het veiligheids- als het strafrechtelijk onderzoek de garantie eiste en kreeg dat niets naar buiten zou komen dat Kiev niet van te voren heeft goedgekeurd, dan komen we heel dichtbij een antwoord op de schuldvraag.

Danken we die alternatieve informatie nu aan Moskou, dat erop uit zou zijn ons te manipuleren? Geen sprake van. In de propagandaoorlog over MH17 tussen het Westen en Rusland blijkt dat het Kremlin niet eens in staat is zelf een samenhangend verhaal op te stellen, laat staan dat het de publieke opinie hier ka
n beïnvloeden. Dat ik mijn boek over MH17 en de nieuwe Koude Oorlog, dat binnenkort in Duitse vertaling zal verschijnen bij PapyRossa in Keulen, daarna in het Engelse origineel bij Manchester University Press, en vervolgens in Portugese vertaling bij Fino Traço in Belo Horizonte (Brazilië), heb kunnen schrijven, is hoofdzakelijk te danken aan alternatieve bronnen, niet aan ‘Moskou’ en zeker niet de Nederlandse regering en/of de ‘belangrijke media’.

Die blijven immers hardnekkig de meest onwaarschijnlijke scenario’s herhalen en het is dus broodnodig dat de informatievoorziening niet beperkt blijft tot deze hofleveranciers van nepnieuws.

Want dát is het grote probleem met de voorstellen, en de voorstelling van zaken door Generaal Rietdijk: het klopt gewoon niet.

Net zo min als Russiagate in Washington, de ‘Revolutie van de Waardigheid’ in Kiev , en nog veel meer sprookjes van Moeder de Gans die niettemin dagelijks worden herhaald.

Kees van der Pijl

MH17

Wordt MH17 ons 9/11? (24) Herhaling van zetten bij nieuwe sancties tegen Rusland


De met grote meerderheid dezer dagen in het Amerikaanse congres aangenomen nieuwe sancties tegen Rusland (in een voordeelpakket met sancties tegen Iran en Noord-Korea zodat iedereen wel een reden heeft om er voor te stemmen) lijken in veel opzichten op de sancties die drie jaar geleden werden ingesteld. Toen werd door de regering-Obama eveneens een pakket maatregelen tegen de leverantie van Russisch gas aan Europa afgekondigd.
En wel, om precies te zijn, op 16 juli 2014. 



Binnen de EU bestond toen grote tegenzin tegen de sancties, die voortbouwden op een reeks strafmaatregelen gericht tegen South Stream, de pijpleiding door de Zwarte Zee.
Nu is Nordstream 2, door de Oostzee, het doelwit. Ditmaal ziet het echter er niet naar uit dat de EU opnieuw gechanteerd kan worden met een dramatisch incident in Oekraïne, al is niets onmogelijk.


South Stream was al gedurende meerdere jaren onderwerp van onderhandelingen. In 2008 circuleerden er al rapporten dat het Westen er verzet tegen moest aantekenen, onder andere door milieubezwaren aan te voeren.. Die hadden al eerder geholpen om Nordstream in ieder geval te vertragen. Toen Poetin in 2012 in het Kremlin terugkeerde, voerde de Verenigde Staten de activiteiten in Rusland op. Een nieuwe Amerikaanse ambassadeur ontving oppositiefiguren, daarop volgde het melodrama van ‘Pussy Riot’, enzovoort. En toen Rusland en China in de VN een mandaat weigerden af te geven voor regimeverandering in Syrië in juni, werden de betrekkingen met het Westen snel slechter.

Toch begon in december 2012 het werk aan het compressorstation aan de Russische kant van South Stream. In de loop van 2013 werd het klimaat door oproepen om de Winterolympiade in Sotsji te boycotten en nieuwe sancties tegen Rusland, nog verder verslechterd. Met de EU associatieovereenkomst met Oekraïne nog op de agenda, werd bovendien verwacht dat Kiev overtuigd zou kunnen worden om zich bij het Westen aan te sluiten, tegen Rusland. Oekraïne was volgens de president van de National Endowment for Democracy in Washington, Carl Gershman (in september 2013) ‘de hoofdprijs’ en een Westers succes daar zou Poetin in de voormalige Sovjetrepublieken daar maar ook in Rusland zelf de grote verliezer maken.

Na de gewelddadige demonstraties in Oekraïne tegen de weigering van Janoekowitsj om de EU overeenkomst te tekenen, de coup in Kiev in februari 2014 en de afscheiding van de Krim in maart, werd de inzet aan beide kanten verhoogd.

In april stelde de VS nieuwe sancties in tegen Russische energiebedrijven, banken en sleutelfiguren die bij het South Stream project betrokken waren. Bulgarije werd overreed om het werk aan de pijpleiding stop te zetten en ook Oostenrijk werd onder druk gezet om zijn rol in South Stream te beëindigen.

Om met Eric Draitser te spreken (in juni 2014) ‘South Stream is een van de belangrijkste slagvelden geworden in de economische oorlog die het Westen tegen Rusland aan het voeren is.’ De sancties, stelde hij, waren daarbij alleen maar bedoeld voor publieke consumptie.

Midden-juli maakte Poetin een tour door Latijns Amerika die eindigde in Brazilië, waar hij het handvest van de BRICS bank tekende, samen met de andere leiders van het blok. Van dat project is weinig terecht gekomen maar toen werd het gezien als een frontale uitdaging van het door het Westen gedomineerde complex van IMF en Wereldbank. In Brazilië ontmoette Poetin ook Kanselier Merkel, die daar de finales van het wereldkampioenschap voetbal bijwoonde.

Met haar kwam hij een Land for gas akkoord overeen om de situatie in Oekraïne te stabiliseren in ruil voor Russische steun bij het weer financieel op poten krijgen van het land. De overeenkomst behelsde ook een belangrijke gasparagraaf, die uitgewerkt zou worden door de Oekraïense oligarch Dmytro Firtash, een vertrouwensman van Gazprom. Onder deze overeenkomst zou de Krim onder Russische soevereiniteit blijven.

Op 16 juli stelde de VS de nieuwe sancties tegen Rusland in. De ambassadeurs van de EU werden in Washington gebriefd met informatie over de beweerde aanvoer van zware wapens door Rusland naar Oekraïne, maar gedurende de nacht van 16 op 17 juli was er nog intensief telefoonverkeer nodig tussen Merkel en vice-president Biden, die ook allebei met Porosjenko belden, terwijl Merkel over de telefoon ook overleg voerde met Obama. Een pro-Kiev-website die hierover rapporteerde, klaagde dat ‘iedereen zit te wachten op een beslissing van de Europese Raad over het aanscherpen van de sancties tegen de Russische Federatie.’

Maar de verwachting was dat deze zitting een turbulente aangelegenheid zou worden omdat diverse landen met gasconnecties en exportbelangen naar Rusland tegensputterden.

Het neerhalen van MH17 op 17 juli veranderde de situatie helemaal. South Stream was in feite al opgedoekt (het project zou officieel dood verklaard worden in december). De Land for gas onderhandelingen met Merkel werden onmiddellijk opgeschort en de EU liet alle verdere aarzelingen over de nieuwe ronde van sancties tegen Rusland vallen. Zoals Mark Leonard, oprichter en directeur van de European Council on Foreign Relations een jaar later verklaarde in een interview met dagblad Trouw, zou het ‘zonder MH17 heel wat moeilijker geweest zijn om voldoende steun te vinden voor het opvoeren van de sancties tegen de Russische economie.’

Moeten we dezer dagen opnieuw een groot incident verwachten of zijn de belangen de Europese bedrijven in Nord Stream 2 te belangrijk?

Kees van der Pijl

MH17, publicaties

Binnenkort te verschijnen boek van Van der Pijl plaatst MH17 in bredere geopolitieke context


A.s. maandag 17 juli 2017 is het drie jaar geleden dat de MH17 werd neergehaald. De precieze toedracht en het aanwijzen van de verantwoordelijken zijn drie jaar na dato nog steeds onderwerp van feitenonderzoek en (internationaal-)politieke steekspellen. In deze context verschijnt op 1 september het boek van Kees van der Pijl, Der Abschuss. Flug MH17, die Ukraine, und der neue Kalte Krieg bij uitgeverij PapyRossa in Keulen. De vertaler, Jochen Mitschka, heeft ter ondersteuning van deze publikatie een blog gestart, Der Abschuss Flug MH17, waarop ondersteunende informatie wordt verzameld en onder andere de bibliografie met de bronnen die voor dit boek gebruikt zijn inclusief de hyperlinks. 



Later in het jaar zullen ook het Engelse origineel en een Portuguese vertaling (in Brazilië) uitkomen. 


De inzet van het boek is dat deze ramp moet worden geplaatst in de context van de nieuwe Koude Oorlog. Die is ontstaan door het oprukken van NAVO en EU in oostelijke richting na de implosie van het Sovjetblok en de USSR en de pogingen om ook de voormalige Sovjet-republieken Georgië en Oekraïne zich bij het Westen te laten aansluiten. Na het aantreden van Poetin is Rusland zich tegen deze opmars gaan verzetten en is het een meer actieve buitenlandse politiek gaan voeren. Daarbij speelde ook een rol dat Rusland zich met China, Brazilië, India en Zuid-Afrika (de BRICS) verbond in het verzet tegen de politiek van regime-wisseling (Irak, Libië, Syrië) en de neoliberale economische politiek van het Westen. Na de ultranationalistische staatsgreep in Oekraïne in februari 2014, waarbij het Amerikaanse State Department de EU, die nog had bemiddeld, opzij schoof, scheidde de Krim zich af en begon de burgeroorlog in het oosten van het land dat net als het zuiden en de Krim, op Rusland is georiënteerd. Het boek geeft een gedetailleerd overzicht van deze ontwikkelingen, die naast de meer dan 10.000 slachtoffers onder de inwoners, ook de 298 inzittenden van MH17 het leven zouden kosten.

Daarnaast somt het alle mogelijke factoren die een rol kunnen hebben gespeeld in het neerhalen van het vliegtuig: bewapening, commando- en communicatiestructuren, economische belangen, enzovoort. Voorts wordt ingegaan op het feit dat op 16 juli 2014, de dag voor het neerhalen van MH17, de BRICS-regeringsleiders in Brazilë de oprichting van een BRICS-bank hadden ondertekend en dat Poetin daar met kanselier Merkel (ter plekke vanwege de finale van het wereldkampioenschap voetbal) een principeregeling inzake Oekraïne overeenkwam. Op precies die datum kwam Washington met nieuwe, tegen de Russische gasleveranties aan Europa gerichte sancties, maar diverse EU-landen wilden hier niet in meegaan. Pas na het neerhalen van MH17 de volgende dag, ging de EU overstag.

Het boek is ontstaan in de referendumcampagne inzake de ratificatie door Nederland van de EU-associatieovereenkomst met Oekraïne in april vorig jaar. De schrijver was daarin betrokken als spreker en activist voor OorlogIsGeenOplossing.nl en het Centrum voor Geopolitiek in Utrecht, die voor het nee opkwamen, dat uiteindelijk een ruime meerderheid haalde. Oorlog is geen Oplossing voert thans campagne tegen de afspraken die voor het eerst tijdens de NAVO-top van september 2014 in Wales werden gemaakt om de Europese defensiebudgetten te verhogen naar 2% van het Bruto Binnenlands Product. Voor Nederland zou deze, op de NAVO-top eind mei in Brussel nog eens bevestigde afspraak, neerkomen op een verhoging met bijna 6 miljard euro: aanmerkelijk hoger dan de bedragen die de verschillende partijen afgelopen voorjaar in hun verkiezingsprogramma’s wilden opnemen. Ook deze NAVO-afspraken, met ingrijpende consequenties voor de Nederlandse begroting, komen voort uit de beeldvorming van Rusland als agressor die pas door het neerhalen van de MH17 gemeengoed is geworden.

Kees van der Pijl (1947) is emeritus hoogleraar en Fellow van het Centre for Global Political Economy aan de Universiteit van Sussex (UK). Hij is de auteur van een groot aantal publikaties, m.n. The Making of an Atlantic Ruling Class (1984, heruitgave 2012), Transnational Classes and International Relations (1998), Global Rivalries from the Cold War to Iraq (2006), alsmede een trilogie, Modes of Foreign Relations and Political Economy (2007-2014). Van 2006 tot 2009 was hij Major Research Fellow van de Leverhulme Trust en in 2008 werd hem de Deutscher Memorial Prize toegekend voor Nomads, Empires, States (2007). Sinds 2015 is Van der Pijl voorzitter van het Comité van Waakzaamheid tegen Herlevend Fascisme.

MH17

Wordt MH17 ons 9/11? (23) De propagandaoorlog rond de Seversjenno Sekretno documenten

De documenten in het Russische blad Seversjenno Sekretno waarop ik eerder commentaar leverde, blijken nu een aantal in het oog springende fouten te bevatten—mogelijk iets te veel in het oog springend. Deze zijn aan het licht gebracht door een Bulgaarse blogger, Christo Grozev, die een aantal andere blogspots inclusief die van ons, ervan beschuldigt te dienen als ‘echoput van het Kremlin’ bij het verspreiden van fake nieuws. Maar zijn verwijt kan ook op een hele andere manier gelezen worden, nl. als een volgende stap in de propagandaoorlog. Of Christo daarbij een bewuste partij is of zelf in de val is gelopen, kan ik niet beoordelen. Maar om de onwaarheden in Seversjenno Sekretno aan het Kremlin toe te schrijven is duidelijk een stap te ver. Het zier er eerder uit alsof allerlei onofficiële onderzoeken te dicht bij de waarheid lijken te komen.



Natuurlijk is het mooi dat iemand die een heleboel weet over de interne aangelegenheden van de Oekraïense inlichtingendienst SBU (in actie op de foto) en die Oekraïens leest, eens nauwkeurig kijkt naar wat de documenten eigenlijk zeggen, naar de formuleringen, en hoe ze gepresenteerd worden. Maar is het echt een weerlegging? 


Mijn eigen interesse na het lezen van de Engelse samenvattingen van de inhoud van de documenten sproot voort uit de overeenkomst met het hoofdstuk over MH17 in de memoires van Josef Resch. Resch beschrijft daar hoe hij benaderd werd door diverse kandidaten voor de beloningen van $ 30 en17 milljoen die waren uitgeloofd voor klokkeluiders die de identiteit van de schuldigen van het neerhalen konden onthullen, dan wel wie bewijs verduisterde.

Resch kan de identiteit van de informant die uiteindelijk met succes het tweede bedrag claimde, niet onthullen, maar uit de toon en stootrichting van het hoofdstuk is het niet moeilijk om af te leiden dat de man die de 17 miljoen resp. een deel ervan verdiende, dat deed met de onthulling dat Kiev bewijs verduisterde. Resch laat zich ook bijzonder laatdunkend uit over NAVO-commandant Breedlove en over Britse informanten die met de inlichtingendienst MI6 verbonden waren en kwamen aanzetten met het soort bewijs dat later de basis zou vormen voor het in feite door de SBU gekaapte JIT-onderzoek (zoals telefoontaps).

Daarnaast geeft Resch uitvoerig weer wat de Russische informant hem vertelde—een verhaal dat door de opdrachtgever werd afgewezen maar door Resch zeer serieus werd genomen. Ik doe dat ook omdat een heleboel feiten wijzen in de richting van de luchtmachtbasis van Tsjoegoejev—gepland radaronderhoud in een periode van maximaal alarm voor alle luchtafweer, om maar iets te noemen. Zowel de Seversjenno Sekretno documenten als de Russische informant van Resch beweren dat de straaljageraanval vanaf Tsjoegoejev werd ingezet.

Je hoeft geen trekpop van het Kremlin te zijn om op zijn minst geïnteresseerd te zijn om de informatie uit Seversjenno Sekreto te willen natrekken, want daarin wordt nog nader op deze mogelijkheid ingegaan.

In mijn eerdere blog stelde ik al vragen over de ‘A-1401’ luchtmachteenheid, omdat dat een type vliegtuig is en niet een eenheid die in de verschillende overzichten van de opstelling van de Oekraïense defensie wordt genoemd. Maar ik kan geen Oekraïens lezen en Christo heeft in de documenten geen typefouten, maar grove, ja groteske onjuistheden aangetroffen.

Die betreffen een verwijzing naar een afdeling van de SBU die lang geleden opgeheven is, een rode stempel die in Rusland wordt gebruikt maar niet in het onafhankelijke Oekraïne en het feit dat de opstandige Donetsk-republiek wordt aangeduid als een ‘naburige staat’.

Zou ‘het Kremlin’ werkelijk zulke fouten maken en dan een sensatieblad uitkiezen om de documenten openbaar te maken? En dan ook nog eens met een huilverhaal over een klokkeluider van de SBU die erop uit was om de documenten te gelde te maken, maar toen het blad hem meedeelde hem niet te kunnen betalen, de documenten toch overhandigde omwille van de historische waarheid?

Ik weet niet hoe de SBU intern opereert, ik weet alleen uit Misha Glenny’s boek McMafia en andere bronnen dat het een criminele organisatie is. Van de VN-commissie inzake marteling weet ik dat de SBU ervan verdacht wordt mensen die ze gevangen houdt, te mishandelen, uit de Nederlandse media dat de dienst actief is in kunstroof en dat het hoofd van de SBU, Valentin Nalyvaitsjenko, als diplomaat al betrapt werd op het smokkelen van kunstschatten. Later verspreidde hij verhalen over het neerhalen van MH17 die eigenlijk alleen maar duidelijk maakten dat hij de intelligentie van zijn gehoor toch wel heel erg onderschatte.

Als de vervalsingen, die alle blijk geven dat er een serieuze inspanning is geweest om ze er authentiek te laten uitzien, enkele twijfelachtige beweringen zouden bevatten, of een onbedoelde fout, zou het mogelijk zijn om twijfel te zaaien over hun authenticiteit. Met andere woorden, dan zouden ze authentiek on-authentiek zijn. Als er daarentegen compleet absurde beweringen in worden gedaan zoals over de naburige staat Donetsk, nadat er zoveel werk door competente vervalsers in is gestoken, dan is er meer aan de hand.

Daarom moeten we denk ik de volgende mogelijkheid in aanmerking nemen. Toegegeven, dit is volstrekt speculatief, want ik weet ook niet wie de Malaysian Airlines Boeing neergehaald heeft, of hoe dat is gebeurd. Maar als er te veel feiten en beweringen opduiken die bevestigen dat MH17 is neergehaald door een straaljager van de basis Tsjoegoejev bij Kharkov, dan is een manier om ongewenste aandacht af te leiden het diskrediteren van dat verhaal door er een overduidelijk vervalste versie van in omloop te brengen die dan prompt ‘ontmaskerd’ wordt. Of daarmee de zaak gesloten is…?

Kees van der Pijl

MH17

Wordt MH17 ons 9/11? (22) De documenten uit Soversjenno Sekretno en het onderzoek van Josef Resch

In de vorige blog heb ik weergegeven wat er in de vier documenten staat die in het Russische blad Soversjenno Sekretno zijn verschenen. Bij alle scepsis die in een propagandaoorlog noodzakelijk is om niet op sleeptouw te worden genomen, spoort wat daarin staat met mijn eigen vermoeden dat de NAVO en/of het regime in Kiev, dus de anti-Russische partij in Oekraïne, als hoofdverdachten van het neerhalen van MH17 moeten worden aangeduid.
Maar bewijs? Ook al hebben het Westen en Kiev van het neerschieten het maximum aan profijt getrokken in hun campagne tegen ‘Poetin’, dat sluit nog steeds niet uit dat het mogelijk door rebellen is gedaan, dat het een vergissing van een van de partijen was, en ga zo maar door. Laten we de documenten nu vergelijken met het onderzoek door de Duitse privé-detective Josef Resch. 



In document 4 geeft de SBU-leiding op 28 juli opdracht om het personeel van luchtbrigade A-4101 van Chuguiev (Tsjoegoejev, maar ik hou hier de Engelse spelling aan) over te plaatsen, naast andere overplaatsingen die allemaal de sporen van een luchtmachtactie op 17 juli moesten uitwissen.


Op de luchtmachtbasis Chuguiev in de provincie Kharkov (Kharkiv), ongeveer 20 km ten zuidoosten van de stad Kharkov, zou op de bewuste datum (17 juli) het civiele radarstation uitgeschakeld zijn geweest voor gepland onderhoud. Het eindrapport van de Onderzoeksraad voor Veiligheid stelt op p. 38 dat drie civiele radarstations die de aanval zouden hebben kunnen waarnemen, uitgeschakeld waren voor onderhoud, maar dat was alleen in Chuguiev zo. Een ander radarstation (Artemivsk) was bij gevechten beschadigd en onbruikbaar, en het derde station was te ver weg. Ook de radar van de luchtverkeersleiding van Dnepropetrovsk deed het niet. De militaire radar was uit omdat er die dag niet gevlogen zou zijn. Voor wie bedenkt dat op 12 juli de luchtverdediging van Oekraïne in de allerhoogste staat van paraatheid was gebracht (en dat was nog steeds zo op de 17de), allemaal erg onwaarschijnlijk.

Wat er in de lucht gebeurde tussen Chuguiev, Dnepropetrovsk en het gebied waar MH17 neergehaald werd, is dus niet door Oekraïense radarstations geregistreerd.

Deze driehoek valt onder het Luchtcommando ‘Centrum’ (de andere zijn West en Zuid incl. de Krim). Diverse eenheden die in verband met MH17 zijn genoemd zoals 156 Luchtafweerregiment (Buk), ook. Het heeft ook 16 MiG-29 en 42 Su-27 (afgebeeld) onder zijn commando, allebei supersonische jagers; maar niet op Chuguiev. Daar zijn geen reguliere luchtmachteenheden met gevechtstaken gestationeerd. ‘Luchtbrigade A-4101’ is ook een vreemde aanduiding want dat lijkt geen reguliere eenheid. De 4101 is een type van het transportvliegtuig Antonov-26 (An-26), die daar hun thuisbasis hebben als onderdeel van de opleidingscentra die op de basis zijn gevestigd: de Kharkov Luchtvaart Universiteit, de 203de trainingsbrigade, en een onderofficiersopleiding. Daarnaast is er het ChARZ onderhoudscomplex.

Josef Resch wijdt in zijn memoires ook een hoofdstuk aan MH17. Hem was gevraagd klokkeluiders op te sporen die de ongekende premie van $30 miljoen konden verdienen als ze konden bewijzen wie het vliegtuig had neergehaald, en/of een aanvullende $17 miljoen voor bewijs wie had geprobeerd sporen uit te wissen. Resch vond een kandidaat voor dit laatste bedrag. Hij weet dus welke partij stelselmatig bewijzen heeft verdonkeremaand, al mag hij het niet zeggen.

Resch kreeg ook een Rus op bezoek voor de hoofdprijs. Deze klokkeluider werd door de opdrachtgever niet aanvaard, mogelijk omdat hij als motief opgaf het vermoorden van Poetin (die een half uur na MH17 over Warschau was gevlogen maar daarna door in de richting Moskou). Resch en zijn team, waarin ook een Russische vertaler, vonden de andere documenten die de Rus overlegde, echter zeer overtuigend. Daarin werd gedocumenteerd dat op 15 juli een ‘Su’ naar de basis Chuguiev kwam, type-nummer niet gespecificeerd (de 27 en 24 zijn supersonische jagers, de Su-25 komt niet in aanmerking want is voor grondondersteuning en te langzaam). Dit vliegtuig moest de plaats innemen van een van de toestellen die de opdracht hadden om op de 17de in actie te komen; het moest een luchtdoel in de driehoek Snizjne-Torez-Grabovo neerhalen. Een Buk-eenheid (dat van het 156ste geweest moet zijn) zou de operatie dekken, maar had geen raket afgevuurd.

Ook deelde de Russische informant mee dat alle piloten van deze basis overgeplaatst waren naar andere locaties en dat één inlichtingenofficier werd doodgeschoten buiten de gevechtszone. Dit laatste komt wel erg in de buurt van wat sergeant ‘Vyacheslav’ (document 2 van Soversjenno Sekretno) overkwam, en was ook de order van de SBU op 24 juli 2014 (document 3), net als de overplaatsing van alle piloten (3 en 4).

Nogmaals, deze klokkeluider werd door de opdrachtgever afgewezen, maar niet door Resch die hele gedeeltes van de documentatie in Duitse vertaling afdrukt met daarin de zwartgemaakte passages die bij een OK door de originele documenten zouden worden vervangen. Resch zelf is overigens zo kritisch over de NAVO dat je daar wel uit mag concluderen waar hij de daders vermoedt (en hij weet over wie hij het heeft). Ook het feit dat hij twee weken na het neerhalen van een Russisch passagiersvliegtuig boven Sinai eind oktober 2015, werd benaderd door de Russische FSB om de dader daarvan op te sporen (maar hij ging liever met pensioen) wijst in die richting.

In juli 2016 kreeg de gepensioneerde speurder overigens al een van de nu door Soversjenno Sekretno gepubliceerde documenten, nl. het eerste, over ‘Katsap’ (scheldnaam voor een Rus). Resch kwalificeerde dit als authentiek en overhandigde het aan de Duitse justitie. Een jaar eerder had hij in een interview met de Daily Telegraph verklaard dat hij hoopte en verwachtte dat de opdrachtgever zijn informatie openbaar zou maken. Als alle documenten van Soversjenno Sekretno authentiek zijn, zou dit dan nu, zij het via een andere weg, alsnog zijn gebeurd en komen we wel erg dicht bij de werkelijke toedracht.

Kees van der Pijl

MH17

Wordt MH17 ons 9/11? (21) Explosieve onthullingen in Soversjenno Sekretno


In een Russisch blad, Soversjenno Sekretno, zijn gedetailleerde onthullingen gepubliceerd waaruit zou blijken dat het coup-regime in Oekraïne verantwoordelijk was voor het neerhalen van vlucht MH17 op 17 juli 2014. De documenten hebben betrekking op een operatie van de Oekraïense geheime dienst SBU om de sporen uit te wissen van een luchtmachtoperatie op die dag. Ik zou misschien mijn schouders hebben opgehaald over alweer een zet in de propagandaoorlog als de details niet zo trefzeker de nog opengebleven vragen beantwoorden waar ik zelf na uitgebreid onderzoek op uitgekomen was. 



In een volgende blog zal ik de informatie samenvatten die met deze nieuwe onthullingen zo goed te combineren is. Maar hier eerst wat de documenten, die in het blad in de vorm van de oorspronkelijke fotocopiën met verklarende tekst zijn afgedrukt, te vertellen hebben. Bij alle scepsis: dit is bijzonder waardevol materiaal. 


De documenten van Soversjenno Sekretno zijn afkomstig van een klokkeluider van de Oekraïense geheime dienst SBU, een criminele organisatie die ondanks het feit dat zij al vele malen betrapt is op vervalsing van informatie (naast systematische marteling en kunstdiefstallen) in feite de leiding heeft kunnen krijgen in het strafrechtelijk onderzoek naar MH17 –hoewel Oekraïne zelf verdachte is.

De redaktie van het blad liet de documenten controleren door een oud-KGB-werknemer van de Loebjanka-gevangenis omdat zulke papieren nu eenmaal alleen door specialisten kunnen worden geverifieerd, en de conclusie is natuurlijk niet verrassend want anders zou het niet zijn gepubliceerd. Maar nogmaals, de details vullen precies de open plekken waar ik zelf op was uitgekomen.

De vier documenten hebben betrekking op de opdracht van de SBU-leiding aan lokale instanties om alle sporen uit te wissen van een operatie door gevechtsvliegtuigen op 17 juli 2014. Bij die operatie waren tientallen personen betrokken en er waren honderden getuigen en één of meer daarvan heeft/hebben tegenover Soversjenno Sekretno uit de school geklapt en daarbij papieren overlegd die duidelijk maken waar het om gaat.

In het eerste document wordt melding gemaakt van een contra-spionage-operatie tegen een vooraanstaande functionaris van Oekraïense staat in de regio Loegansk die de codenaam ‘Katsap’ kreeg en die ervan verdacht werd met de autoriteiten van de opstandige Loegansk Volksrepubliek contact te hebben gehad, waarbij ook de Russische inlichtingendienst in het geding was. ‘Katsap’ was een van de getuigen van de gebeurtenissen op 17 juli en had ontmoetingen met de massamedia van de Russische Federatie en de EU over de verantwoordelijkheid van het regime in Kiev, i.h.b. leger en luchtmacht, bij het neerhalen van vlucht MH17. Op 22 juli begon operatie ‘Katsap’ om hiertegen op te treden, maar Soversjenno Sekretno weet niet wat er met de hooggeplaatste functionaris is gebeurd. Ik kan me overigens niet herinneren dat wat deze getuige met gevaar voor eigen leven aan ‘EU-massamedia’ heeft onthuld, hier ooit is doorgedrongen, maar dat terzijde.

Een tweede document is een telegram gedateerd 24 juli van de SBU in Kiev aan de SBU in Loegansk om een militair op te sporen die getuige was van de aanslag op MH17 en het had gefilmd op zijn iPhone. Deze militair is door de klokkeluider aan Soversjenno Sekretno geïdentificeerd als een sergeant van een mortiereenheid van de Kiev-strijdkrachten, voornaam Vyacheslav. Deze Vyacheslav werd enige tijd later buiten de gevechtszone door een scherpschutter om het leven gebracht, maar had voor die tijd foto’s doorgegeven aan een bevriende adjudant van zijn eenheid (namen in het artikel).

Document 3 van het hoofd van de anti-terreureenheid van de SBU, ook van 24 juli, gaat over het penetreren van de leiding van de opstandige Donetsk Volksrepubliek en het uitschakelen van de daarin actieve Russische inlichtingenofficieren. Maar ook wordt er opdracht gegeven om getuigen van de ‘bijzondere operatie’ op 17 juli te elimineren, en daaruit zou zijn af te leiden dat ‘Vyacheslav’ geliquideerd werd in het kader van deze missie maar dat is natuurlijk niet definitief vast te stellen.

Document 4 ten slotte, van 28 juli, weer van de SBU-leiding, bevat instructies om in de provincie Donetsk alle sporen van de bijzondere operatie op 17 juli te wissen, in het bijzonder getuigen op te sporen en in detentie te nemen; degenen die dienst deden in de regio Grabovo over te plaatsen; alle materiaal dat duidt op de aanwezigheid van gevechtsvliegtigen en uitvoering van gevechtsoperaties door de luchtmacht in dat gebied, te vernietigen, en de militairen van het luchteskader dat vluchten uitvoerde in het aangegegeven gebied, i.h.b. het personeel van luchtbrigade A-4101 van Chuguiev, regio Kharkov, over te plaatsen.

Nogmaals, dit kan een falisificatie zijn. Maar de kans daarop wordt kleiner als we het materiaal combineren met wat ik uit andere bron al had verzameld.

Kees van der Pijl

MH17

Wordt MH17 ons 9/11? (20). Nog eens terug naar het rapport van de Raad voor Veiligheid


Nu het JIT-onderzoek weer verder gaat nadat de Tweede Kamer zijn fiat aan het rapport van 28 september heeft gegeven (zij het met enkele interessante terzijdes die doen veronderstellen dat er toch wel aanzetten tot een zekere bezinning zijn, zeker als het gaat over de context van het geheel), is er reden om nog eens terug te gaan naar het eindrapport van de Raad voor Veiligheid (RVV), een van de steunpilaren van het JIT-rapport.


Kort nadat het RVV-rapport uitkwam in oktober 2015 complimenteerde de Nederlandse regering de voorzitter, Tjibbe Joustra, en zijn team met deze trefzekere rapportage die ‘alle belangrijke vragen heeft beantwoord’. Welnu, dat moet echt nog eens nader worden bekeken. Dankzij speurwerk van Babette Ubink van der Spek, een kunstenares en activiste in het verre Groningen, kunnen we enkele letterlijk explosieve feiten over MH17 nog eens herbezien.

Men zal zich herinneren dat Malaysian Airlines in maart 2014 al eerder een Boeing 777 had verloren, MH370, zoekgeraakt op weg van Kuala Lumpur naar Beijing. In het vrachtruim vervoerde het 1250 kilo uiterst brandbare lithium-ion batterijen, die al vele fatale branden aan boord hebben veroorzaakt; de laatste in 2010 in een vliegtuig van UPS. Nu worden zulke batterijen bijna uitsluitend in oost-Azië gemaakt, dus waarom een vliegtuig ze naar Beijing bij zich moet hebben is een andere zaak. 



Of MH370 als gevolg van deze lading is verongelukt weten we niet. Er is ook nog de lezing van Nigel Cawthorne, ‘Flight MH370: The Mystery‘, waarin wordt beweerd dat het vliegtuig werd neergeschoten tijdens een militaire oefening van Amerikaanse en Thaise strijdkrachten. Maar nu naar MH17.


MH17 vervoerde ook lithium-ion batterijen, in dit geval 1400 kilo. Vanaf Schiphol is dat inmiddels niet meer toegestaan als vracht op een passagiersvliegtuig, en op vrachtvliegtuigen alleen na 10 dagen notificatie. Nu kan het heel wel zijn dat de batterijen, die door TNT naar Schiphol waren gevlogen vanaf het vrachtvliegveld Luik (een vliegveld dat overigens drie keer per week wordt bediend vanuit Oekraïne, maar dat kan er ook helemaal niets mee te maken hebben), aan boord waren omdat Malaysia Airlines zich financiëel op een neerwaarts hellend vlak bevond en elke kans op een extra dollar moest aangrijpen. Maar zoals gezegd, aangezien bijna de hele productie van deze batterijen plaatsvindt in oost-Azië, met lithium dat wordt gewonnen in Chili, Australië, China en Rusland, blijft het de vraag waarom een vliegtuig naar Beijing of een naar Kuala Lumpur meer dan een ton aan gevaarlijke lithium-ion batterijen aan boord moet hebben, in strijd met de regels. Geen wonder dat de vrachtbrieven die deze verboden lading vermeldden direct na de crash met MH17 van de Malaysia Airlines website werden verwijderd.

Aangezien dit natuurlijk een veiligheidsaangelegenheid is, kunnen we er echter van uitgaan dat we hier op het onderzoeksinstinct van voorzitter Joustra kunnen rekenen. Aan hem zal dit niet zijn ontgaan.

Met alle respect echter is de RVV opvallend nonchalant geweest in deze, en heeft ze zich in feite aan strafbaar gedrag schuldig gemaakt door verkeerd weer te geven wat zich in het ruim van MH17 bevond. Het RVV-rapport meldt dat er zich 17 751 kilo bagage en vracht aan boord bevond, zoals geregistreerd in de vrachtbrieven (verwijderd van de Malaysia Airlines website op 19 juli). Maar gelukkig ‘bevatte de geladen vracht geen gevaarlijke goederen’ . Zo zo. Het rapport vervolgt dat ‘opgemerkt werd dat op de vrachtlijst één enkele lithium-ion batterij vermeld stond. Dit voorwerp werd aangemerkt als zijnde correct verpakt en hoefde dan ook niet in de categorie gevaarlijke goederen te worden ingedeeld. Dit kleine voorwerp werd derhalve niet van belang geacht voor het onder­zoek.’

1400 kilo uiterst brandbare lithium-ion batterijen zijn uteraard niet ‘één enkele batterij’: een batterij van 1,4 ton, bijna tien procent van het hele gewicht aan bagage en vracht van het toestel, daar heb je weinig aan.

Andere instanties die zich met de veiligheid in de lucht bezighouden waren niet zo nonchalant. Het Amerikaanse ministerie van transport gaf twee weken na het neerhalen van MH17, op 31 juli, nieuwe richtlijnen uit voor het transport van lithium-ion batterijen, ‘in het bijzonder voor transport door de lucht.’ Verdere aanscherping van de regelgeving volgde, zowel in de VS als van de kant van het ICAO en IATA.

Dit is de relevante vrachtbrief van MH17:


In de onderstaande plattegrond van het laadruim van de MH17, afkomstig uit het rapport van de RVV, hebben we, op basis van de informatie over de locatie van de batterijen die in de vrachtbrief wordt vermeld, de positie van de batterijen aangegeven:


Nu betekent dit natuurlijk nog niet dat MH17 neerstortte als gevolg van gesmokkelde lithium-ion batterijen. Maar het roept wel de vraag op in hoeverre het RVV-rapport deel van een doofpotoperatie is, in dit geval om Malaysia Airlines van verantwoordelijkheid te ontslaan. Net zoals Oekraïne uit de wind gehouden wordt door alleen maar te praten over wie de raket afvuurde, van welke plek, enz. in plaats van te vragen waarom Kiev om te beginnen burgervliegtuigen toestond over een gebied te vliegen waar een opstand zich verdedigde tegen voortdurende bombardementen uit de lucht, met (als we tenminste afgaan op het rapport van de gezamenlijke Nederlandse inlichtingendiensten van april 2015) van de schouder afgevuurde luchtdoelraketten (MANPADS). 

Als het JIT-rapport geaccepteerd wordt dan moeten de bronnen, daaronder het RVV-rapport, boven iedere twijfel verheven zijn. In dit geval blijkt dat zelfs op een waarschijnlijk secundair punt zoals de lading lithium-ion batterijen, het RVV zijn toevlucht neemt tot regelrechte leugens. Of moeten we vergevingsgezind zijn en spreken van een volledige incompetentie?

Kees van der Pijl (met dank aan Babette Ubink van der Spek).

MH17

Wordt MH17 ons 9/11? ( 19). Ons bezoek aan de Tweede Kamer, 26 oktober


Gisterenochtend bracht een delegatie van Oorlog Is Geen Oplossing/Centrum voor Geopolitiek een bezoek aan het Tweede-Kamergebouw in Den Haag om ons standpunt toe te lichten inzake het JIT rapport waarover daarna in de Kamer is gedebatteerd. Harry van Bommel was zo vriendelijk geweest ons uit te nodigen, griffier Van Toor faciliteerde een en ander. Aanwezig waren verder de kamerleden Ten Broeke (VVD), Servaes (PvdA), Voordewind (ChristenUnie) en Omtzigt (CDA). 



Ik mocht het woord voeren als schrijver van het boek (in manuscript, nog een maand of zo te gaan) The Downing of MH17—A Political Economy of the New Cold War, en we hadden van te voren een stellingname van 4 pagina’s verspreid (Wordt MH17 enz., no. 18) met een persbericht.

De eerlijkheid gebiedt te zeggen dat de moed me op het moment dat ik het woord nam, even in de schoenen zonk omdat ik me realiseerde dat er hier wel eens sprake kon zijn van een onoverbrugbare ‘dialoog tussen doven’. De nee-schuddende vertegenwoordigers van de regeringspartijen, hoe hoffelijk verder ook, maakten dat al bij de eerste woorden duidelijk.

In de vroegere Koude Oorlog waren er weliswaar diametraal tegengestelde politieke standpunten , dus zeg over de Cuba-crisis, de inval in Tsjechoslowakije, of Vietnam, maar over de feiten als zodanig bestond niet al te groot verschil van mening. Nu praten we alsof we, zoals Kerry zei van zijn Russische ambtenoot Lavrov, in paralelle universa leven.

Voor mij begint de geschiedenis van MH17 bij het besluit om de NAVO in het voormalig Sovietblok en de USSR zelf uit te breiden. De staatsgreep in Oekraïne, de burgeroorlog die daarop volgde, de bemoeienis van het Westen en Rusland met de respectievelijke Oekraïense partijen, leidden op 17 juli tot het neerhalen van MH17, en daarna ging het weer verder als propagandaoorlog enz. Het is dus niet primair een kwestie van hoeveel deeltjes er geëxplodeerd zijn, waar de raket vandaan kwam, enz., al dwingen RVV- en JIT-rapport je om ook op die zaken in te gaan.

De nieuwe Koude Oorlog is op de eerste plaats een groot politiek-economisch conflict tussen het neoliberale kapitalisme dat onder de invloed van het speculatieve geldkapitaal staat, en het staats- resp. oligarchische kapitalisme (samen, vandaar Engels ‘crony capitalism’). Rusland met zijn Euraziatische Unie, samen met China in de BRICS en in de Shanghai Cooperation Organisation, tegenover het Noordatlantische financierskapitaal en de NAVO/EU combinatie.

Alle verdere tegenstellingen, ideologische, militaire, maar ook het verschil in opvatting van politiek (allebei met toenemend autoritaire trekken, maar op een verschillende manier) vloeien uit die tegenstelling voort.

Kortom, geen moment is de politiek afwezig geweest in het bloedbad in Oekraïne. En toch is geprobeerd, met succes, het neerhalen te de-politiseren tot 1) een technisch vraagstuk (hoe, waar, waarmee, de opdracht van de RVV) en 2) een strafrechtelijke kwestie (wie is de schuldige, opzet of nalatigheid, voor het JIT om uit te zoeken), alsof je het drama van MH17 los van de context kan zien.

Alle kamerleden waren accoord met onze oproep tot ‘terughoudendheid’, maar de meesten bedoelden daarmee heel iets anders, nl. terughoudendheid omdat het JIT-rapport het bewijsmateriaal heeft aangeleverd voor een rechtszaak. Geef Rusland tijd om ontbrekend bewijs te leveren, eventueel ook de verdachten uit te leveren, enz. Wij daarentegen pleitten voor terughoudendheid in de nieuwe Koude Oorlog, dus die niet verder opvoeren.

De regeringspartijen maar ook de meeste oppositiepartijen zijn van mening dat het bewijs nog niet openbaar is omdat het ‘onder de rechter’ is en pas op een zitting ter tafel zal komen. Voorbeeld, Amerikaanse satellietbeelden die het JIT-rapport zegt te hebben. Wij daarentegen zeggen, het feit dat die satellietbeelden niet worden getoond terwijl er wel continu campagne tegen ‘Poetin’ wordt gevoerd, maakt duidelijk dat ze er niet zijn, want als het een juridische kwestie was zou ook Poetin nog niet beschuldigd mogen worden alvorens ‘de rechter’ een vonnis heeft gewezen, maar hij wordt al twee-en-een-half jaar onder vuur genomen, bewijs of niet.

En dan, wat te denken van het afspelen van bandjes waarop de 100 ‘kandidaat-verdachten’ te horen zijn—hadden die niet ook onder couvert moeten blijven tot de rechtszaak?

Kortom, het MH17-onderzoek, dat o.i. volledig is gecompromitteerd door het veto dat aan Kiev, een van de potentiële verdachten, is gegund, pretendeert een technisch resp. strafrechtelijk proces te zijn met ieder hun eigen, niet-politieke vereisten, terwijl in werkelijkheid de politiek-economische Koude Oorlog geen moment is geluwd. We ‘spelen’ dus technisch onderzoek en strafrechtelijk onderzoek, maar het is oorlog, economische oorlogvoering (sancties), propagandaoorlog, en feitelijk geweld in Oekraïne zelf. Zo wordt geprobeerd de politieke macht in Moskou aan het wankelen te brengen. Van Nederland uit gezien is MH17 het allesoverheersende thema, maar voor Russen (en Oekraïeners) is MH17 een onderdeel van de oorlogssituatie die nog eens tienduizenden doden heeft veroorzaakt, meer dan een miljoen vluchtelingen, (nog meer) verarming en nieuwe oorlogsdreiging. In zo’n situatie geef je niet makkelijk inzage in de capaciteit en locatie van je radarinstallaties en satellieten. Dat is mijn enige verklaring voor de zwalkende en weinig coöperatieve opstelling van Rusland.

Kees van der Pijl (met dank aan Karel van Broekhoven)

lezingen/bijeenkomsten, MH17

Wordt MH17 ons 9/11? (18) Aandachtspunten voor het Kamerdebat van 26 oktober 2016 over het JIT-rapport


De hieronder volgende punten die als memorandum aan de Tweede Kamer zijn aangeboden, vloeien voort uit een grote bezorgdheid dat het drama van het neerhalen van vlucht MH17 op 17 juli 2014 is aangegrepen om de spanning met Rusland op te voeren in plaats van proberen de confrontatie te beheersen. De punten zijn ontleend aan een in manuscript vrijwel afgeronde, nog niet gepubliceerde studie, The Downing of Flight MH17—A Political Economy of the New Cold War.


Confrontatiebenadering en nieuwe Koude Oorlog

Vanaf het neerhalen van MH17 is de Nederlandse houding gekenmerkt geweest door een confrontatiebenadering, te beginnen met de toespraak van de heer Timmermans in de Veiligheidsraad op 21 juli dat jaar. Ook het door premier Rutte tot de orde roepen van Rusland omdat het twijfel uit over het JIT-rapport van 28 september jl.(hierna, ‘JIT-rapport’), geeft blijk van die houding. En dat terwijl er heel veel twijfelpunten aan te voeren zijn zoals hieronder aangegegeven.

Vraag: Is het gewenst dat Nederland de ramp blijft aangrijpen om de spanning met Rusland op te voeren?

Het Oekraïense veto

Al vaak, het eerst in Joost Niemöllers MH17—De doofpotaffaire, is aan de orde gesteld dat de aan de Oekraïense autoriteiten gegunde vertrouwelijkheid van de uitkomsten van het onderzoek (het technische getekend op de 23ste juli; het strafrechtelijke op 7 augustus) problematisch is. Kiev is partij in de burgeroorlog waarin MH17 is neergehaald, verantwoordelijk voor het eigen luchtruim, en in het bezit van alle wapensystemen waarmee het toestel kan zijn bestookt. Ook op het punt van het motief onderscheidt het zich.

  • Voor Rusland was de ramp een zware slag omdat onderhandelingen tussen Poetin en Merkel over een integrale regeling (‘land for gas’) onmiddellijk werden afgebroken en de EU alsnog meeging in de door de VS op 16 juli ingestelde sancties, waarvoor eerder weinig animo bestond. Mark Leonard van de Europese Raad voor Buitenlandse Betrekkingen verklaarde in een interview met Trouw een jaar later:‘zonder de MH17 zou het heel lastig geweest zijn om voldoende steun te vinden voor de zwaardere sancties tegen de Russische economie.’ 
  • Inmiddels hebben deze sancties en de tegenmaatregelen de EU volgens een Frans rapport al meer dan $60 miljard gekost. Dat de schade voor Rusland gigantisch is, vooral omdat gericht op de energiesector is gemikt (plus daling olieprijs, kapitaalvlucht, enz.) behoeft hier geen betoog. 
  • In de gehackte emails van NAVO-commandant Breedlove (met Wesley Clark, Nuland, e.a.) is als hun mening naar buiten gekomen dat de grote geopolitieke krachtmeting met Rusland en China (!) moet worden uitgevochten in Oekraïne (inmiddels zou daar ws. ook Syrië bij worden gerekend). De nieuwe machthebbers in Kiev hebben zich hier bij meerdere gelegenheden mee accoord verklaard. MH17 was de derde keer in één week dat het neerstorten van een vliegtuig (de eerste twee, militaire vliegtuigen) door Kiev werd aangegrepen om Moskou van inmenging te beschuldigen en direct in de burgeroorlog te betrekken.


Hoe dan ook, een potentiële verdachte een plek geven in het onderzoek is in de luchtvaartgeschiedenis nog nooit eerder voorgekomen.

Vraag: moet gelet op het politieke gehalte van de in februari 2014 aan de macht gekomen extreem anti-Russische regering in Kiev de de facto toekenning van strafrechtelijke immuniteit niet worden heroverwogen?

Het traject van het JIT-rapport

Hoe het veto van Kiev de nominaal onder Nederlandse leiding staande onderzoeken heeft beïnvloed bleek toen het tussentijdse RVV-rapport drie weken te laat uitkwam hoewel er bijna niets in stond. Nog duidelijker echter is dit bij het JIT-rapport.

  • In november 2014 gaven twee Australische pathologen-anatoom (‘coroners’) aan dat de lichamen van de slachtoffers aan de linkerzijde van het toestel te weinig sporen van inslag van metalen deeltjes vertoonden voor een Buk-treffer (dit correspondeert met de bevinding van OESO-waarnemer Bokiurkiw dat een grote rompsectie die ver van de afgebroken cockpit was neergekomen, bijna geen gebroken ruiten had). Ook het lichaam van de gezagvoerder, die links zat, vertoonde volgens zijn zuster die het lijk mocht zien, geen zware verwondingen. Het lichaam van de co-piloot, rechts, werd daarentegen niet zoals alle andere naar Maleisië gerepatriëerd maar in Nederland gecremeerd. 
  • In december 2015 verklaarde een Australisch lid van het JIT op basis van deze bevindingen dat een raketaanval door een straaljager niet kon worden uitgesloten. Toen de advocaat van Australische slachtoffers hier in februari 2016 op doorvroeg kreeg hij van de federale politie te horen dat het ‘coroner’-rapport een intern JIT-document was en niets eruit naar buiten kon worden gebracht omdat dit in strijd was met de internationale verplichtingen, in dit geval van Australië. (Dit had overigens ook Prof. George Maat al ondervonden in april van dat jaar)
  • Eveneens op 16 februari 2016 verklaarde de heer Westerbeke in een schrijven aan nabestaanden dat er geen video- of fotobewijs van de lancering van een Buk bestond. Daarmee verwees hij de foto die op 17 juli door de ‘spin-doctor’ van het ministerie van binnenlandse zaken in Kiev, Anton Gerasjenko, was verspreid (een wit rookspoor tegen een helder blauwe lucht, hoewel het die dag zwaar bewolkt was met cumulusbewolking tot 13 km hoogte) naar het rijk der fabelen. Tevens verklaarde hij dat op Amerikaanse gegevens die aan de Nederlandse MIVD waren verstrekt, geen zaak tegen daders kon worden gebaseerd. Vier dagen later, 22 februari, nam de Australische regering echter afstand van dit schrijven van Westerbeke. 
  • Nog in juni 2016 werd aan Nederlandse nabestaanden verslag ge
    daan over de voortgang van het JIT-onderzoek dat in Kiev door Nederlandse en Australische onderzoekers in een speciaal kantoor (‘field office’) van de inlichtingendienst SBU plaatsvond. In dat verslag werd gemeld dat van de 150.000 door de SBU aangeleverde telefoontaps (uiteindelijk werden er 3.500 uitgewerkt voor onderzoek) er verschillende ‘bedrog’ waren (‘fake’), maar niet of de leverancier van de geldige taps ook de nepberichten had geleverd.


Na al deze verwikkelingen was het op zijn minst een verrassing dat op 28 september het JIT-rapport geen spoor van deze eerdere reserves meer bevatte maar onverkort de claims van Gerasjenko en zijn minister Avakov van 17 en 18 juli over een uit Rusland aangevoerde Buk overnam. Zelfs de door de heer Westerbeke eerder weggewuifde bevindingen van het onderzoekscollectief ‘Bellingcat’ zijn in het JIT-rapport vervangen door een complimenteuze verwijzing naar deze groep.

Vraag: moeten de eerdere, vanuit het JIT geruite twijfels niet aanleiding zijn om Nederland aan te zetten tot terughoudendheid inzake de conclusies van het rapport?

Kritiek bij het verschijnen
Direct na de presentatie van het JIT-rapport is van verschillende zijde gefundeerde kritiek geleverd. Een kleine keuze:

  • Geen harde radar- , satelliet- en vergelijkbare gegevens, hoewel de VS met name dagelijks hoge-resolutie satellietwaarneming in het gebied uitvoert. Wel een reconstructie samengesteld uit verschillende telefoontaps, een medium dat eenvoudig te manipuleren is (Robert Parry, Consortium News, 28 September 2016, online). 
  • Alle taps aangeleverd door de SBU en getuigen gehoord ‘naar Oekraïens recht’ (Joost Niemöller, De Nieuwe Realist, 29 September 2016, online). Wat betreft ‘Oekraïens recht’ (onder de noodtoestand, met politieke moorden aan de orde van de dag): in mei 2016 was een delegatie van de VN commissie tegen martelen onverrichterzake uit Oekraïne naar New York teruggekeerd omdat de toegang tot SBU-detentiecentra werd geweigerd (Parry, Consortium News, 13 June 2016, online). 
  • De beweerde route terug naar Rusland, via een omweg van 120 km ongeveer langs de toen bestaande frontlijn, hoewel de Buk zich op 20 km van de Russische grens zou hebben bevonden, is ‘volstrekt ongeloofwaardig’; er is niet één beeld van deze vlucht behalve een omstreden SBU-video; niet één beeld van de aanvoer vanuit Rusland naar Donetsk; alleen vanuit Donetsk naar Permovaisky. (Vincent Verweij, CrimeSite, 30 September 2016)


Vraag: moet bij zoveel gefundeerde kritiek niet veel grotere reserve worden betracht en gewacht met beschuldigingen aan het adres van Rusland?

Was het überhaupt een Buk?

Zowel het RVV-rapport als het JIT-rapport gaan ervan uit dat MH17 is neergehaald door een Buk-raket. Het RVV-rapport baseert dit op drie vlindervormige deeltjes van de bijna 3000 in de kop van een Buk-raket. Bij gefilmde proeven door de maker van de Buk, Almaz-Antey, waren er zo’n 1500 vlindervormige inslagen in de romp van het proeftoestel. Almaz-Antey betoogt dat de raket uit Kiev-gebied kwam (uit het westen), maar ook daar geldt dat er dan veel meer inslagen zouden moeten zijn geweest. Daarom moet worden overwogen dat,

  • In alle gevallen waar vliegtuigen zijn geraakt door Buk- of equivalente luchtdoelraketten, ze explodeerden in de lucht. Geen wonder gelet op de kinetische kracht van de explosie en de electrische en brandstofleidingen in het getroffen toestel. Het Russische passagiersvliegtuig dat bij een Oekraïense oefening boven de Zwarte Zee werd neergehaald in 2001, en ook alle tien Russische straaljagers die door Buks in de oorlog met Georgië in 2008 werden getroffen, explodeerden in de lucht.
  • Waar daarentegen door een vliegtuig afgevuurde raketten werden gebruikt, bv. R-60 of R-73 (30 kilo springlading i.p.v. 70, en 10 tot 14 maal kleiner aantal projectielen) vond geen explosie plaats. In 1978 werd een Koreaans passagiersvliegtuig door twee R-60-raketten getroffen; het kon met zware schade en enkele doden landen; idem in het geval van van de grond af gevuurde lichtere raketten zoals bij de Antonov-26 die door Donbass-rebellen op 14 juli werd neergeschoten, en toch een noodlanding kon maken.


Vraag: wijst het patroon van het verongelukken van MH17 (in de lucht uiteen breken, grotendeels intacte delen vallen naar beneden) niet eerder op een lichtere raket en/of kanonvuur dan een Buk?

* *


Niettemin is het niet uit te sluiten dat ondanks alles, MH17 wel degelijk, bewust of per ongeluk, is neergehaald met een Buk door Donbass-rebellen, al of niet samen met Russische militairen. Ook dan geldt dat de aangevoerde voorbehouden aanleiding zouden moeten zijn tot een veel zorgvuldiger en terughoudender opstelling van de kant van de Nederlandse regering, en daarop zou de Tweede Kamer moeten aandringen.

lezingen/bijeenkomsten, MH17

PERSBERICHT – Geopolitieke aspecten aan Kamerleden gepresenteerd vlak vóór het MH17 debat

Woensdagochtend 26 oktober ontvangen de Vaste Kamercommissies voor Buitenlandse Zaken en voor Veiligheid en Justitie in zg. bijzondere procedure prof.dr. Kees van der Pijl van het Centrum voor Geopolitiek. De bijeenkomst vindt plaats om 11 uur in een vergaderzaal van het Kamergebouw en vlak voor het debat over het rapport van het Joint Investigation Team over de MH17. Prof Van der Pijl wordt in de Kamer ontvangen omdat hij een studie heeft gemaakt over de geopolitieke context waarin deze ramp plaats vond. Het resulterende boek (The Downing of Flight MH17—A Political Economy of the New Cold War) is nog niet gepubliceerd, maar gezien de opmerkelijke conclusies geeft hij een presentatie voor de geïnteresseerde Kamerleden van de belangrijkste bevindingen. Hij plaatst veel “twijfelpunten” bij het rapport van het Joint Investigation Team (JIT). Over dat rapport vindt ‘s middags het Kamerdebat plaats.


In zijn presentatie zal prof Van der Pijl waarschuwen voor de harde confrontatie politiek van de EU, waarin het lijkt alsof MH17 gebruikt wordt als instrument om de spanning met de Russische Federatie extra hoog op te voeren. Dat is een gevaarlijke politiek. Hij wijst op een aantal “twijfelpunten” bij het JIT-rapport, die nopen tot grote terughoudendheid.

De twijfelpunten die hij noemt hebben betrekking op verschillende aspecten. Om te beginnen is het traject waarbinnen het rapport tot stand is gekomen gekenmerkt door vreemde koerswijzigingen van het onderzoeksteam. Ook het achterhouden van satellietgegevens door de USA, het geheim houden van Oekraïense radargegevens en het feit dat één van de verdachte partijen, de Oekraïense regering, een plaats had in het onderzoeksteam geven veel reden tot voorzichtigheid over de conclusies. De Oekraiense inlichtingen dienst SBU heeft bijna alle gegevens aangeleverd waarop de conclusies van het JIT zijn gebaseerd. Bovendien heeft Oekraïne vetorecht bedongen over de te publiceren gegevens.

De conclusie van Van der Pijl is niet dat de Russen en/of de rebellen het niet gedaan hebben. Maar wel dat er veel te veel twijfels bij het JIT rapport zijn om hen als schuldigen aan te wijzen en daarop een vijandige politiek tegenover de Russische Federatie te baseren.

De stemming onder de Kamerleden lijkt, gezien vorige debatten, erg anti-Russisch en velen zijn al overtuigd van de schuld van Moskou. De presentatie van prof. Van der Pijl is bedoeld om daar terughoudendheid tegenover te zetten en een nieuwe Koude Oorlog te vermijden.

Het Centrum voor Geopolitiek is eind 2015 opgericht om, onder de slogan “Oorlog is geen Oplossing” te waarschuwen voor de huidige ramkoers ten aanzien van Rusland waardoor we in grote vaart op die nieuwe Koude Oorlog afsteven met alle risico’s van dien.

Prof.dr. Kees van der Pijl is fellow van het Centre for Global Political Economy en emeritus hoogleraar aan de School of Global Studies van de University of Sussex.

De “aandachtspunten” die prof. Van der Pijl morgen aan de Kamer zal voorleggen zullen vanaf het middaguur verschijnen op de website www.oorlogisgeenoplossing.nl van het Centrum voor Geopolitiek. Op deze website staan nu ook al diverse bijdragen over de MH17 en de relaties met Rusland en Oekraïne.

MH17

Wordt MH17 ons 9/11? (17). De rapporten van RVV en JIT waren in grote lijnen al geschreven op 17 en 18 juli 2014


Na de presentatie van het JIT rapport twee weken geleden zullen de meesten van ons onwillekeurig denken dat de conclusies daarvan het resultaat zijn van twee jaar hard werken. Zelfs als de uitkomst in wezen tot stand is gekomen onder leiding van de beruchte Oekraïense inlichtingendienst SBU, dan nog moeten we erkennen wat een enorme hoeveel taai onderzoekswerk erin is gestoken. Denk alleen eens aan het afluisteren van al die banden, zo’n 3500 uit een totaal van 150 000, in een nauw kantoortje in Kiev, en in talen die je niet kent! 


In feite is het verhaal dat nu is gepresenteerd bijna onveranderd gebleven sinds 17 en 18 juli 2014. Om te begrijpen waarom het JIT-rapport niet echt afwijkt van dat van de Raad voor de Veiligheid van oktober 2015, en waarom gedurende de hele twee jaar durende periode van de ramp tot afgelopen week, de media die het uiteindelijke bewijs als ‘onomstotelijk’ hebben bejubeld, ook nooit iets anders hebben gezegd (een Buk uit Rusland aangevoerd en weer teruggereden na het neerhalen van vlucht MH17), hoeven we alleen maar terug te gaan naar de fatale datum 17 juli 2014. 

Direct na het neerhalen kwam Anton Gerasjenko, woordvoerder van het ministerie van binnenlandse zaken in Kiev en lid van de Nationale Veiligheids- en Defensieraad (het hart van de anti-Russische oorlogspartij) op zijn Facebook-pagina voor de dag met de breed verspreide foto van een wit rookspoor tegen een heldere blauwe hemel.


De foto ging vergezeld van de tekst, 


Poetin! Jij en je handlangers zullen niet aan het Internationale Hof ontsnappen. Dit is een foro van het rookspoor achtergelaten na de lancering van de Buk-raket. Gemaakt een paar minuten in het derde district van Torez, van west naar oost. Duizenden mensen zagen de lancering en de baan van de raket die je zo liefdevol aan de door jou gesponsorde terroristen had gegeven!


Nu was het volgens alle bronnen op de 17de bewolkt, met gebroken cumulus bewolking afgewisseld door stukjes blauw; en in de door Gerasjenko aangegeven richting was er zelfs een aaneengesloten wolkendek. Ook heeft niemand van de ‘duizenden mensen die de lancering zagen’ zich als getuige gemeld (iets anders is dat er een animatiefilm wordt gemaakt waarna mensen wordt gevraagd of ze zoiets een paar jaar eerder hebben gezien, want sommigen zullen dan ja zeggen, zeker als ze weten wat er op het spel staat). 

Toen er een paar jaar geleden onverwacht een komeet uit de stratosfeer in een verafgelegen, bijna onbewoond gebied in Siberië neerkwam, waren er diverse mensen die met hun mobieltje een foto maakten, die weer uitgezonden werden door Russia Today. Maar in het dichtbevolkte gebied waar dan de beweerde lancering van de Buk plaatsvond, dacht kennelijk niemand eraan om dat vast te leggen. Toch is dat het zwaarste luchtdoelprojectiel uit het Sovjet-arsenaal, een raket die zijn dodelijke missie aankondigt met een knal die tot kilometers in de omtrek te horen is. Wij even geluk dat Gerasjenko zijn camera bij de hand had! Want zijn foto wordt in alle westerse media tot de dag van vandaag trouw gereproduceerd.

 
Nog steeds op de 17de plaatste Gerasjenko een foto van een Buk lanceerinstallatie op zijn Facebook-pagina, met de tekst, ‘hier is nog meer bewijs voor het Internationale Hof: a Buk installatie kwam vanocht door de stad Torez gereden!’ De volgende dag, 18 juli, kon hij onthullen dat de Buk-lanceerinstallatie terug in Rusland was ‘om vernietigd te worden’.

Wat daar de logica van zou kunnen zijn werd er niet bij verteld, maar Gerasjenko’s baas, minister van binnenlandse zaken Arsen Avakov, rapporteeerde op zijn eigen Facebook-pagina (nog steeds op de 18de) dat een ‘raketsysteem op rupsbanden zich in de richting van Krasnodon verplaatste, naar de grens met de Russische Federatie’ om tien voor vijf ’s ochtends op 18 juli. ‘We moeten aannemen dat dit het BUK”-raketsysteem is dat gisteren op het burgertoestel Amsterdam-Kuala Lumpur heeft geschoten’.

De Buk lanceerinstallatie die ‘naar Rusland terug vluchtte’ had er in dat geval 12 uur over gedaan om de korte afstand ‘naar huis’ af te leggen. Om zich niet onbetuigd te laten kwam de Amerikaanse ambassade in Kiev de volgende dag met de claim dat vlucht MH17 ‘was neergehaald door een SA-11 luchtdoelraket vanuit gebied in Oost-Oekraïne dat door separatisten wordt beheerst.’

En dat was en is gebleven het ‘onomstotelijke bewijs’, want zo noemden de New York Times en de Nederlandse kwaliteitskranten het op 29 september nog steeds. Alleen het wat meer populistische AD ging nog een stap verder met de oproep, ‘En nu de daders pakken!’

Nader onderzoek van de foto’s en video’s van Buk lanceerinstallaties die door stadjes reden dan wel op een dieplader werden getransporteerd, bracht allerlei problemen aan het licht, m.n. op het punt van de seizoenen zoals een bloeiende vlierbesstruik langs de weg (die normaal in mei bloeit en vanaf juni zwarte bessen heeft), en zelfs verschillende opnames met kale bomen op de achtergrond (zie de fotosectie in Niemöllers MH17 boek). Waarom een Russische Buk-lanceerinstallatie de hele weg vanaf het militaire district Rostov zou hebben afgelegd op een gestolen dieplader om een enkele raket af te vuren met onzeker resultaat, werd nooit uitgelegd.

Alle vragen die zijn gerezen ron
d het JIT-rapport zijn in wezen al gesteld vanaf de 17de juli. Is een van de beangstigende aspecten van de zaak niet dat al de politici en media in het westen die elkaar nu al twee jaar het geraaskal van Gerasjenko en Avakov zijn blijven opdissen, op een dag onder ogen zullen moeten zien dat het mogelijk niet eens een Buk is geweest? Wordt vervolgd.

Kees van der Pijl

MH17

Wordt MH17 ons 9/11? (16) Het eindrapport van het Joint Investigation Team

Het Joint Investigation Team (JIT) heeft nu zijn eindrapport inzake het neerhalen van vlucht MH17 openbaar gemaakt, of liever, het rapport waarop een strafrechtelijke vervolging kan worden gebaseerd (men zoekt verder). Op de persconferentie, waar in tegenstelling tot de presentatie van het rapport van de Raad voor Veiligheid (RVV) vragen mochten worden gesteld, vroeg Joost Niemöller (de schrijver van het nog altijd onmisbare MH17-De Doofpotaffaire) van wie de afgeluisterde telefoongesprekken waarop het ‘onomstotelijke bewijs’ was gebaseerd, eigenlijk afkomstig waren.


Het antwoord was, van de Oekraïense geheime dienst SBU.


Er zijn immers geen radar- en satellietgegevens, geen gesprekken tussen de verkeerstoren en het vliegtuig, geen interviews van piloten van de lijnviegtuigen die in de buurt waren, en ga zo maar door, dus alles hangt op die telefoontaps. Maar een rechtszaak die daarop is gebaseerd, biedt bijzonder weinig uitzicht op een veroordeling. 


In zijn boek McMafia. Seriously Organised Crime, noemt Misha Glenny de SBU van Oekraïne een misdadige organisatie die ‘de superlijm leverde waarmee het staatsapparaat en de oligarchie tot een geheel werden gesmeed’. Na de staatsgreep van 20-22 februari 2014 werd Valentyn Nalivaytsjenko weer tot hoofd van de SBU benoemd (hij was eerder ontslagen door Janoekowitsj) en dat was hij nog toen MH17 werd neergehaald. Nalivaytsjenko was ooit begonnen als diplomaat maar werd eruit gegooid na te zijn betrapt op het smokkelen van kunst en antiquiteiten, een hobby die diverse van zijn collega’s ook hebben beoefend en die onder andere een verzameling Nederlandse oude meesters in Oekraïens bezit bracht.

Maar terug naar het onderzoek door het JIT. Bekend is dat het regime in Kiev zowel inzake het technische onderzoek door de Raad voor Veiligheid als voor het strafrechtelijk onderzoek een vetorecht heeft bedongen: er mag niets naar buiten worden gebracht zonder toestemming van alle partijen, lees: instemming van Kiev. In een commentaar verklaarde het Oekraïense persbureau UNIAN op 10 augustus 2014 dat dit eigenlijk een schuldbekentenis van Oekraïne was, want waarom zou het zo’n veto eisen anders dan om te kunnen verhinderen dat er voor Kiev belastende informatie naar buiten komt?

Het RVV-rapport was nog in belangrijke mate gebaseerd op een onderzoek dat inderdaad onder Nederlandse leiding was uitgevoerd. Goed, er waren nauwelijks Nederlandse onderzoekers ter plekke geweest en de conclusie dat het vliegtuig was neergehaald door een Buk SA-11-raket was gebaseerd op drie (3) deeltjes waarvan men kon volhouden dat ze de specifieke vorm hadden zoals ze in de springlading van zo’n raket zitten, nl. een vlindervorm. De maker van de Buk, Almaz-Antey, liet bij proeven zien dat een Buk-explosie vlakbij de cockpit zo’n vijftienhonderd (1500) onmiskenbaar vlindervormige inslagen oplevert, waarvan er vele aan de andere kant weer naar buiten komen (bij MH17, niet één).

Inmiddels was de leiding van het criminele onderzoek, dat eveneens door Oekraïne aan Nederland was gedelegeerd, weer praktisch in handen van de SBU. Had de organisatie dan haar leven gebeterd? In mei van dit jaar reisde een groep inspecteurs van de VN (Subcommittee on Prevention of Torture) langs een aantal SBU-detentiecentra die ervan verdacht worden gevangenen vast te houden die daar aan onmenselijke behandeling worden onderworpen. Aangezien men geen toegang kreeg, werd besloten de rondreis af te breken en dit bij de VN te rapporteren. Na hun vertrek schamperde een woordvoerder van de SBU dat de CIA ook geen toegang verschaft tot verdachte lokaties, dus waarom zij wel!

Een maand later mijmerde de Nederlandse leiding van het JIT desalniettemin in een tussentijds rapport aan nabestaanden over de fijne samenwerking met de SBU.

Hoe ging dat zoal? Nederlandse en Australische onderzoekers, zo lezen we, gaan eindeloze aantallen afgetapte telefoongesprekken door (in het Russisch dan wel in Oekraïens, moeten we aannemen). Soms ‘blijken die nep te zijn’ (hoe kan dat nou?), maar over het algemeen, ‘na intensief onderzoek… ‘lijken [ze] in orde en dat draagt weer bij tot wederzijds vertrouwen’. Het is maar een nauw gebouwtje, daar in Kiev, lezen we in het verslag, maar Oekraïense, Australische en Nederlandse rechercheurs weten zich gebonden door elkaars ‘liefde voor het politiewerk’.

En zo werd er nog even doorgeleuterd. Klein detail: de Nederlanders en Australiërs moesten frequent afgelost worden want Kiev is een haard van allerlei soort prostitutie geworden en men wilde voorkomen dat de onderzoekers met hun liefde voor het politievak per ongeluk ergens anders terecht zouden komen en gechanteerd zouden kunnen worden.

Dit wat betreft de SBU die de afgeluisterde telefoongesprekken heeft aangeleverd waarop, blijkt nu in het eindrapport, de hele zaak rust. Soms blijken die nep te zijn. Had dat niet, gelet op de hofleverancier, het hele bewijsmateriaal ongeldig moeten maken? Nee hoor, de media juichen unaniem, ‘onomstotelijk bewijs’. Wordt vervolgd.

Kees van der Pijl