publicaties

Category
MH17, publicaties

Binnenkort te verschijnen boek van Van der Pijl plaatst MH17 in bredere geopolitieke context


A.s. maandag 17 juli 2017 is het drie jaar geleden dat de MH17 werd neergehaald. De precieze toedracht en het aanwijzen van de verantwoordelijken zijn drie jaar na dato nog steeds onderwerp van feitenonderzoek en (internationaal-)politieke steekspellen. In deze context verschijnt op 1 september het boek van Kees van der Pijl, Der Abschuss. Flug MH17, die Ukraine, und der neue Kalte Krieg bij uitgeverij PapyRossa in Keulen. De vertaler, Jochen Mitschka, heeft ter ondersteuning van deze publikatie een blog gestart, Der Abschuss Flug MH17, waarop ondersteunende informatie wordt verzameld en onder andere de bibliografie met de bronnen die voor dit boek gebruikt zijn inclusief de hyperlinks. 



Later in het jaar zullen ook het Engelse origineel en een Portuguese vertaling (in Brazilië) uitkomen. 


De inzet van het boek is dat deze ramp moet worden geplaatst in de context van de nieuwe Koude Oorlog. Die is ontstaan door het oprukken van NAVO en EU in oostelijke richting na de implosie van het Sovjetblok en de USSR en de pogingen om ook de voormalige Sovjet-republieken Georgië en Oekraïne zich bij het Westen te laten aansluiten. Na het aantreden van Poetin is Rusland zich tegen deze opmars gaan verzetten en is het een meer actieve buitenlandse politiek gaan voeren. Daarbij speelde ook een rol dat Rusland zich met China, Brazilië, India en Zuid-Afrika (de BRICS) verbond in het verzet tegen de politiek van regime-wisseling (Irak, Libië, Syrië) en de neoliberale economische politiek van het Westen. Na de ultranationalistische staatsgreep in Oekraïne in februari 2014, waarbij het Amerikaanse State Department de EU, die nog had bemiddeld, opzij schoof, scheidde de Krim zich af en begon de burgeroorlog in het oosten van het land dat net als het zuiden en de Krim, op Rusland is georiënteerd. Het boek geeft een gedetailleerd overzicht van deze ontwikkelingen, die naast de meer dan 10.000 slachtoffers onder de inwoners, ook de 298 inzittenden van MH17 het leven zouden kosten.

Daarnaast somt het alle mogelijke factoren die een rol kunnen hebben gespeeld in het neerhalen van het vliegtuig: bewapening, commando- en communicatiestructuren, economische belangen, enzovoort. Voorts wordt ingegaan op het feit dat op 16 juli 2014, de dag voor het neerhalen van MH17, de BRICS-regeringsleiders in Brazilë de oprichting van een BRICS-bank hadden ondertekend en dat Poetin daar met kanselier Merkel (ter plekke vanwege de finale van het wereldkampioenschap voetbal) een principeregeling inzake Oekraïne overeenkwam. Op precies die datum kwam Washington met nieuwe, tegen de Russische gasleveranties aan Europa gerichte sancties, maar diverse EU-landen wilden hier niet in meegaan. Pas na het neerhalen van MH17 de volgende dag, ging de EU overstag.

Het boek is ontstaan in de referendumcampagne inzake de ratificatie door Nederland van de EU-associatieovereenkomst met Oekraïne in april vorig jaar. De schrijver was daarin betrokken als spreker en activist voor OorlogIsGeenOplossing.nl en het Centrum voor Geopolitiek in Utrecht, die voor het nee opkwamen, dat uiteindelijk een ruime meerderheid haalde. Oorlog is geen Oplossing voert thans campagne tegen de afspraken die voor het eerst tijdens de NAVO-top van september 2014 in Wales werden gemaakt om de Europese defensiebudgetten te verhogen naar 2% van het Bruto Binnenlands Product. Voor Nederland zou deze, op de NAVO-top eind mei in Brussel nog eens bevestigde afspraak, neerkomen op een verhoging met bijna 6 miljard euro: aanmerkelijk hoger dan de bedragen die de verschillende partijen afgelopen voorjaar in hun verkiezingsprogramma’s wilden opnemen. Ook deze NAVO-afspraken, met ingrijpende consequenties voor de Nederlandse begroting, komen voort uit de beeldvorming van Rusland als agressor die pas door het neerhalen van de MH17 gemeengoed is geworden.

Kees van der Pijl (1947) is emeritus hoogleraar en Fellow van het Centre for Global Political Economy aan de Universiteit van Sussex (UK). Hij is de auteur van een groot aantal publikaties, m.n. The Making of an Atlantic Ruling Class (1984, heruitgave 2012), Transnational Classes and International Relations (1998), Global Rivalries from the Cold War to Iraq (2006), alsmede een trilogie, Modes of Foreign Relations and Political Economy (2007-2014). Van 2006 tot 2009 was hij Major Research Fellow van de Leverhulme Trust en in 2008 werd hem de Deutscher Memorial Prize toegekend voor Nomads, Empires, States (2007). Sinds 2015 is Van der Pijl voorzitter van het Comité van Waakzaamheid tegen Herlevend Fascisme.

defensiebudget, Nederlandse politiek, publicaties

Manifest tegen de verhoging van het Defensiebudget in een volgend kabinet

Oorlog Is Geen Oplossing wil een petitie aan de informateur van een nieuw kabinet aanbieden om niet mee te gaan in de roep om hogere defensieuitgaven. De argumenten daarvoor zijn te vinden in de onderstaande tekst. Eenieder die dit leest wordt uitgenodigd de petitie te ondersteunen.



Toen we anderhalf jaar geleden een soortgelijke petitie aan de Tweede Kamer aanboden hadden we een sterke ondertekening, zowel door 15 vredesorganisaties als rond de 60 vooraanstaande personen. Ditmaal willen we proberen de ondertekening nog te verbreden. 

U kunt ons daarbij helpen om in uw eigen omgeving mede-ondertekenaars te vinden en hun naam, evt. organisatie of beroep, en e-mail toe te zenden naar jan[@]oorlogisgeenoplossing.nl dan wel hen te verzoeken dit zelf te doen.

Manifest tegen de verhoging van het Defensiebudget in een volgend kabinet

Na de verkiezingen van 15 maart jl. en de verkenning van de mogelijkheden voor een nieuwe regeringscoalitie is Mw. Edith Schippers inmiddels aangewezen als informateur. Haar consultaties vinden plaats tegen de achtergrond van het aantreden van Donald Trump als president van de Verenigde Staten. Inzake het defensiebeleid is op Trumps eerdere campagne-uitspraken dat de NAVO achterhaald zou zijn, in Europa gereageerd met een roep om hogere defensieuitgaven. Trump zelf heeft bij gelegenheid van het bezoek van Duitse bondskanselier Angela Merkel in maart, haar en de andere EU-regeringen opgeroepen hun defensieuitgaven te verhogen tot 2 procent van het nationaal inkomen.

Van de partijen die als eerste in aanmerking komen om een kabinet te vormen, stelt de VVD in haar programma een verhoging van de defensieuitgaven voor met 1 miljard euro; het CDA, 2,1 miljard; D’66, 0,5 miljard; terwijl GroenLinks een handhaving van de huidige defensieuitgaven in haar programma heeft staan. Daar staat echter tegenover dat de ChristenUnie, die als eerste in aanmerking zou komen om de plaats van GroenLinks in te nemen, een verhoging met 2 miljard bepleit. Met GroenLinks zou een verhoging met een miljard in de lijn der verwachting liggen, met de ChristenUnie al snel met 1,5 miljard. Ter vergelijking: de begroting van de minister van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking omvat een krappe 2,5 miljard euro, waarvan een half miljard al voor de inzet van Nederlandse militairen voor ‘vrede en veiligheid voor ontwikkeling’ is bestemd.

Op geen enkele dreiging waaraan Nederland, de Westerse wereld, dan wel de planeet aarde, zijn blootgesteld, is verhoging van de defensieuitgaven het aangewezen antwoord.

Ondergetekenden beschouwen iedere vorm van verhoging van de defensieuitgaven als gevaarlijke verspilling en roepen op om deze misstap niet te maken. Een nieuwe regering zou er beter aan doen de hardnekkige bezuinigingen op de overheidsuitgaven om te buigen naar investeringen in de stabiliteit van de Nederlandse en de wereldsamenleving door aan onderwijs, welzijn, werk, en herstel van het menselijk leefmilieu prioriteit toe te kennen.

Hieronder de dreigingen die vaak genoemd worden, en de dreigingen die ons als veel reëler en urgenter voorkomen en waarop een antwoord nodig is—maar niet met hogere defensieuitgaven. 

1. De Russische dreiging

Dat Rusland op de militaire activiteiten aan zijn grenzen reageert met eigen machtspolitiek is iets anders dan dat er een militaire dreiging van zou uitgaan. Ten tijde van de NAVO-top in Wales in september 2014, waar Rusland als nieuwe bedreiging werd ‘binnengehaald’ vanwege zijn bemoeienis met de crisis in Oekraïne en als afleiding voor het prestigeverlies door de volledige mislukking van de NAVO-operatie in Afghanistan, waren de Russische defensieuitgaven in vergelijking met die van de NAVO al gering, ook al waren ze toen enkele jaren achter elkaar gestegen. 



Dat was 2015. Inmiddels heeft Moskou door economische boycot en halvering van de olieprijs, de tering naar de nering moeten zetten. Volgens het gezaghebbende Jane’s Defence Weekly van 16 maart jl., heeft de Russische Federatie voor 2017 een verlaging van het defensiebudget met 25.5% doorgevoerd, van $65,4 miljard naar $48,2 miljard. Alleen in de jaren die volgden op de instorting van de Sovjet-Unie is er een vergelijkbare daling geweest: ditmaal meer dan 1,5 keer het hele Nederlandse defensiebudget (omgerekend iets minder dan $10 miljard). En dat zouden wij dan moeten verhogen? Moet Nederland hier juist niet door diplomatieke initiatieven, gericht op dialoog en wederzijds begrip, de nieuwe Koude Oorlog doorbreken?

2. De terreurdreiging

Aanslagen in Parijs, Brussel, Berlijn en Londen houden de gemoederen bezig. Of en in hoeverre deze direct te maken hebben met de oorlogen in het Midden-Oosten (inclusief Turkije), die iedere maand duizenden slachtoffers maken, laten we hier in het midden. Maar wie de situatie nu vergelijkt met die ten tijde van de aanslagen op de Twin Towers in New York op 11 september 2001, mag zich in gemoede afvragen wat de Westerse defensieinspanning heeft bijgedragen aan de vergroting van de veiligheid in bijvoorbeeld Nederland. Op ‘9/11’ was Al Qaeda volgens de Britse ex-minister van buitenlandse zaken, Robin Cook, niet meer dan een database van de CIA. Inmiddels bieden Al Qaeda de Arabische wereld (al Noesra in Syrië), ISIS in Syrië, Irak, Afghanistan, en Libië, al Shabaab in Somalië, Boko Haram in Nigeria en een aantal Westafrikaanse landen, enzovoort, een uitlaatklep voor de onvrede van vele honderdduizenden. Onvrede over levensomstandigheden, kansen op een beter bestaan, over onrecht en ongelijkheid.

Het Westen draagt voor zowel oorzaken als gevolgen de hoofdverantwoordelijkheid. Of het nu betreft de invasies van Afghanistan en Irak onder Amerikaanse leiding, de bezettingspolitiek van de Palestijnse gebieden door Israël, de omverwerping door de NAVO van het regime van Gaddafi in Libië, en ga zo maar door. De migratiestromen richting Europa die mede door deze interventies en de mislukking ervan in gang zijn gezet, onderstrepen de noodzaak een halt toe te roepen aan buitenlandse avonturen.

Alles bij elkaar is in de 16 jaar tussen 9/11 en nu, de instabiliteit in de wereld drastisch toegenomen.
Is dat een gevolg van tekortschietende defensieuitgaven door het Westen, en Nederland in het bijzonder? Of praten we over een volstrekt mislukte interventiepolitiek en misplaatste fantasieën over export van democratie? Moet Nederland niet ook hier met gerichte diplomatieke en humanitaire initiatieven proberen het om zich heen grijpende geweld te keren, in plaats van steun aan militaire expedities?

3. Wat ons werkelijk bedreigt

De sociale en economische ongelijkheid is na een onderbreking in het midden van de twintigste eeuw, weer terug is bij het niveau van de 19de eeuw. Tússen landen is de ongelijkheid nog nooit zo groot geweest. De vervuiling van het leefmilieu veroorzaakt in toenemende mate afwijkingen en ziektes. De lucht in steden, de wereldvoorraad aan zoet water, de gezondheid van de oceanen, alles staat onder grote druk. De vraag hoe 7 miljard mensen, en op afzienbare termijn, tien miljard, gevoed en gehuisvest kunnen worden, is nijpend. De gestage opwarming van de aarde door onverminderde uitstoot van broeikasgassen verergert al deze problemen en ongekende rampen staan ons te wachten als er niet dringend een fundamentele ommekeer in onze economische organisatie en levenswijze wordt doorgevoerd.

Hoe iemand serieus kan menen dat verdere verhoging van de Nederlandse defensieuitgaven ook maar iets positiefs kan bijdragen aan een antwoord op deze werkelijke dreigingen is ons een raadsel. Moeten kinderachtige grapjes over soldaten die ‘pang’ moeten roepen omdat er geen geld zou zijn voor munitie, doen vergeten wat er verspild wordt aan Nederlandse deelname aan NAVO-operaties? Kostbare operaties die op debacles zijn uitgelopen (Afghanistan en Libië), dan wel grote risico’s met zich meebrengen, zoals nu weer in de Baltische staten en Polen.

Wij roepen de informateur dan ook dringend op om de druk van NAVO- en defensie-zijde om meer geld voor bewapening te reserveren, te weerstaan en te kiezen voor een civiele aanpak van de genoemde werkelijke dreigingen. Alleen zo kan een ‘inclusieve veiligheid’, een rechtvaardige vrede, tot stand worden gebracht. Te beginnen in Nederland.